Elikagaien Segurtasunerako Agentzia Britainiarrak (FSA) iragarri du Erresuma Batuan gordinik jateko hazten diren arrain-espezieak ez direla zertan izoztu erabili aurretik. Izozteko neurriak lasaitu egin dira Eskoziako Elikagaien Segurtasunerako Agentziak egiaztatu egin duelako parasitoek ez dutela arriskurik eragiten arrain-haztegietako izokinetan.

EFSAk 2010ean arrainetako parasitoei buruz argitaratutako zientzia-iritziaren ondoren, Europako Batzordeak arrainaren higieneari buruzko legeria berrikusi zuen eta baimena eman zien estatukideei bestelako xedapenak ezartzeko arrain gordinaren izozte-betekizunak aplikatzean, betiere erabakia arriskuan oinarrituta bazegoen.

Xedapen horri jarraiki eta azken zientzia-ebidentziak oinarritzat hartuta, Elikagaien Segurtasunerako Agentzia Britainiarrak ebatzi du, kontsumitzaileak irentsitako parasitoek eragin ditzaketen gaixotasunetatik babesteko, ez dela beharrezkoa arrain-haztegietatik etorritako espezieak izoztea.

FSAren ebazpena
EFSAko BIOHAZ Panelaren iritzia: Parasitoak arrainetan
Europako Batzordearen Gida, arrantza-produktuetan parasitoak ekiditeko

APROMAR Espainiako haztegi-arrain ekoizleen enpresa-elkarteak "Evaluación de la presencia de nematodos del genero Anisakis en los pescados de acuicultura marina españoles" izeneko azterlana egin du 2010. eta 2011. urteen artean. Horretarako, Elikagaien eta Nutrizioaren Zientzia eta Teknologia Institutuaren, Zientzia arloko Ikerketen Goi mailako Zentroaren (CSIC) eta Valentziako Komunitateko Akuikulturaren Osasuna Babesteko Elkartearen (ADS ACUIVAL) laguntza jaso du.

Azterlan horren helburua zen erakustea akuikulturako sistema kontrolatuen bidez hazitako arrainetan ia ez zegoela Aniskasis parasitorik.

Azterlanaren ondorioak otsailaren 23an aurkeztu zituzten Cadizen egindako mintegian. Garrantzitsuena honako hau da:

- Espainian akuikulturako sistema kontrolatuen bidez hazitako arrainetan Anisakisaren presentzia oso txikia da, ez dagoelako parasitorik arrain horiek hazteko gatibutza-baldintzetan eta ematen zaizkien elikagaietan.

Azterlan honen eta Europar Batasunean gauzatzen ari diren beste azterlan batzuen helburua da ez behartzea jatetxeak akuikulturan hazitako arrainak izoztera gordinik jan aurretik.

APROMARen web-gunea
Anisakisari buruzko informazio interesgarria

Elikagaien Segurtasuneko Kataluniako Agentziak (ACSA) bibliografia bilduma bat egin du Anisakis parasitoaren presentzia arrainetan desagerrarazteko tratamenduez eta berorien eraginkortasunaz. Gauzak horrela, gaur egunera arte dagoen zientzia informazioa erabili du. Horretarako, bilduman jaso ditu Elikagaien Segurtasuneko Europako Agintaritzak (EFSA) egindako balioztapenak, bai eta Elikagaien Segurtasuneko eta Nutrizioko Espainiako Agentziak (AESAN) egindakoak ere.

Ondorio gisa adierazi du tratamendurik eraginkorrenak bi direla: arraina izoztea eta bero bidezko tratamenduak erabiltzea; horrela, parasitoaren larbak hiltzen direla bermatzen baita. Bestalde adierazi du ohiko marinatua erabiltzeak eta arrainari kea hotzean aplikatzeak ez dituztela Anisakisen larbak hiltzen.

Horrez gain, ez dirudi informazio nahikorik dagoenik metodo alternatiboen eraginkortasuna balioztatzeko (arraina izoztu beharrean), besteak beste: presio hidrostatiko altuak, irradiazioa, lehortze prozesuak edo tentsio baxuko korronteak erabiltzea.

Azkenik, ACSAk azpimarratu du oso garrantzitsua dela osasun arloko langileei, elikakatean lan egiten duten pertsonei eta kontsumitzaileei informazioa helaraztea bai Anisakisen arriskuei buruz, bai eta parasitoa arrainetan desagerrarazteko metodo onenei buruz ere.

Anisakis desagerrarazteko tratamenduak

Giza Anisakiosiaren prebalentzia murrizteari buruzko Txostena – AESAN - 2009 2009ko maiatzean, Elikagaien Segurtasuneko eta Nutrizioko Espainiako Agentziaren (EASAN) Zientzia Batzordeak baloratu zuen ea arrantza praktiken bidez murriztu daitekeen Anisakis parasitoaren prebalentzia eta intentsitatea arrainetan.

Gaur egun, igo egin da erauzketa-arrantzaren jarduera kala guztietan eta, ondorioz, itsasora botatzen dira arrain eta zefalopodoen erraiak eta beste hondakin batzuk. Horrek areagotu egiten du Anisakisaren prebalentzia itsasoan dauden espezietan. Gainera, gehiegizko ustiaketan ondorioz, zenbait gunetan berriz parasitatutako espezieak gero eta txikiagoak dira, hau da, gazteagoak eta tamaina txikiagokoak.

Horregatik, Batzordeak eskatu die erakunde eskudunei susta dezatela tratamendu teknologikoak (besteak beste, denbora batez izoztea) aplikatzea arrain hondakinetan itsasora bota aurretik. Horrela, bermatu egingo da errai horietan dagoen Anisakis larbaren jarduera eten egiten dela.

Zientzia Batzordearen txostena

EFSAk Arrisku Balioespen bat egin du. Balioespen horretan aztertu dira, batetik, parasitoak arrainetan eta, bestetik, parasitoek duten eragina produktu horien kontsumitzaileen alergia kopurua areagotzean. Aztertu diren parasitoen artetik (zestodoak, trematodoak eta nematodoak), Anisakis simplex identifikatu da soilik alergia eragile gisa. Nolanahi ere, alergia sorrarazteko larba biziak kontsumitu behar dira.

Nahiz eta zenbait prozesu (marinatuak, hotzean ketuak…) ez diren nahikoak izaten, tenperatura altuko prozesuak (kuzinatzea edo izoztea) eraginkorrak izaten dira larba hiltzeko. Honako tratamendu hauek gomendatzen dira:

• 24 orduz izoztea, -20º C-tik behera.
• 15 orduz izoztea, -35º C-tik behera.
• 96 orduz izoztea, -15º C-tik behera.
• Arrainaren barrualdea 60º C-tik gora kuzinatzea minutu batez.

Itsasoko arrantza-eremu guztietan egon daiteke Anisakis. Bestalde, ez dago datu nahikorik akuikulturako arrainetan parasitoaren presentzia balioesteko, Atlantikoko izokinaren kasuan izan ezik. Hala ere, izokina ez da arriskutsua kontsumitzaileentzat, betiere ur gaineko kaioletan edo lehorreko tankeetan hazi badituzte eta parasitorik gabeko produktuez elikatu badituzte.

EFSAk gomendatu du EBn arrainetan egon daitezkeen parasitoekiko alergien zaintzak eta diagnostikoak zorrotzagoak izan behar dutela. Halaber, gomendatu du ikerketa gehiago egin behar direla arlo hauetan: gaixotasuna bera, parasitoaren bizitza-zikloa, hedatze geografikoa eta akuikultura praktiken zeregina parasitoaren ugalketan.

Evaluación de la EFSA
Más información sobre Anisakis

Bioteknologiaren Berrikuntza Zirkuluak (CIBT) zaintza teknologiko arloko txosten bat egin du Anisakis simplexaren larbari buruz. Txostenaren helburua da parasito hori antzemate eta inaktibatze aldera merkatuan erabilgarri dauden edo garatzen ari diren metodoak biltzea. Agiri horretan, halaber, honako hauek aztertu dituzte: batetik, arrain kutsatuaren komertzializazioa prebenitzeko beharrezkoak diren ikuskapenei buruz indarrean dagoen araudia, eta, bestetik, parasitoak gizakietan sorrarazten dituen patologien gaineko azken ikerketak.

Elikagaien Segurtasunerako Agentzia Britainiarrak Ebaluazio Kuantitatibo bat egin du Campylobacterari eta hori elikagaietatik erauzteari buruz, hauek ezagutze aldera:

• Campylobacter patogenoaren inguruan kontsumitzaileen ezagutza eta ulermena.
• Hiltegian hegazti- eta behi-haragiko kutsadura murrizteko ezarritako tratamenduen inguruko pertzepzioa eta jarrera.
• Etxean kutsadura gurutzatuaren arriskua saihestuko mezuen aurrean duten jarrera.

Horretarako, aurrez aurreko elkarrizketak egin zaizkie hainbat herritar taldetako 2.000 kontsumitzaile britainiarri baino gehiagori.

Lehenengo eta behin elikagaien kutsadurarekin lotutako alderdiei buruz galdetu zitzaien, eta gehienek erantzun zuten jakitun zirela etxean kutsadura gurutzatua gertatzeko arriskuaren kontrolaz. Bestalde, % 60k oilaskoa aipatu zuen Campylobacterarekin kutsatzeko aukera gehien dituen elikagai gisa.

Ondoren, Campylobacter bidezko kutsadura-arriskua murrizteko hiltegian haragi gordinari ezarri ahal zaizkion lau tratamenduen berri eman zitzaien: azkar hoztea, ur beroarekin edo ur-lurrunarekin garbitzea eta azido laktikoa eta ozonoa ezartzea.

Bi tratamendu fisikoak (azkar hoztea eta beroa/lurruna ezartzea) baloratu ziren ondoen; bereziki, azkar hoztea (% 51). “Azido laktikoa” eta “ozonoa” izenak isolaturik erabiltzean erantzun negatibo nabarmenak agertu ziren. Horrek iradokitzen du Erresuma Batuko kontsumitzaile gehienek ez lituzketela onartuko tratamendu horiek. Nolanahi ere den, behin informazio gehigarria emanda, erantzun negatiboa baretu egin zen: % 54k onargarritzat jo zituen.

Azkenik, tratatutako haragiaren etiketatzeari buruz galdetu zitzaien, eta inkesta egin zutenen % 96 ados agertu zen tratatutako haragiaren etiketan erabilitako tratamendua zehaztu beharrarekin.

Azterlanaren emaitzek kontsumitzaile britainiarren pertzepzioaren ebidentzia ematen dute, eta hori lagungarri izango zaio FSAri, etorkizunean Campylobacteraren intzidentzia murrizteko ekintzetarako.

Kontsumitzaileen pertzepzioari buruzko azterlana: Campylobactera eta haragi gordineko kutsadura kentzea

Herritarren artean campilobakteriosiaren intzidentzia handia denez (batik bat gutxi kuzinatutako oilasko-haragia manipulatu eta kontsumitzeagatik) AESANen Zientzia Batzordeak balioetsi egin ditu kortako hegaztien haragi freskoan Campylobacter spp murrizteko kontrol-neurriak.

Balioespenean ikusi da patogeno horrek eragiten duela elikagaien bidezko transmisioen kasuen kopuru handiena Europar Batasunean. Gainera, azken bost urteetako joera goranzkoa izan da. Campylobacter spp-k eragindako infekzio enterikoen intzidentzia handia da, eta baliteke ondorioak eragitea; beraz, gomendagarria da zenbait metodologia garatzea, elikagaietan Campylobacter spp-aren presentzia aurreikusteko eta kontrolatzeko.

Campylobacter spp-k eragindako giza infekzioak murrizteko, eragiketa hauek gehiago kontrolatu behar dira: hazkuntza, garraioa, hilketa hiltegian, prozesatua eta kontsumorako diren hegazti-kanalen merkaturatzea. Txostenak kontrolerako neurri gomendatuen zerrenda ematen du, honako helburu hauekin:

• Hegazti-ustiategietan biosegurtasunerako programak ezartzea, hegaztien kolonizazioa murrizteko.
• Hiltegietan kutsadura gurutzatuak murriztea.
• Kanalak higienizatzeko teknika baimenduak ezartzea.
• Kontsumitu aurretik elikagaiak higienikoki manipulatzea eta tenperatura aldetik egoki tratatzea.
• Agente aktibo direnez, kontsumitzaileei prestakuntza ematea, elikagaien bidez transmititzen diren gaixotasunen prebentzio-arloan.

Oilasko-haragian Campylobacter spp kontrolatzeko, elikagaien industriako operatzaileek zorrotz bete behar dituzte Higiene Jardunbide Egokiak (BPH) eta Arriskuen eta Kontrol Puntu Kritikoen Analisien Sistema (APPCC).

EFSAk ebaluazio kualitatiboa egin du, oilasko-kanalak bakterioekin kutsatzeak osasun publikoan eragiten duen arriskuari buruz, hiltegiko ikuskatze ofizialak direla eta.

Arrisku biologikoei dagokienez, ebaluazioa egiteko oilategi-hegaztien okelaren inguruan egindako ikuskatze-lanetan atzeman dute oilasko-okelarekin lotutako arrisku garrantzitsuenak Campylobacter spp. eta Salmonella spp. bakterioak direla.

Arrisku horiek ez direnez begiratze hutsarekin atzematen, EFSAk elikagaien segurtasuna kontrolatzeko sistema integratu eraginkorragoa ezartzea proposatzen du, honako hauek oinarri gisa hartuta: EIaren (Elikakatearen Informazioa) bidez transmititzen den informazioaren erabilera eraginkorragoa egitea eta (arrisku-ebaluazioan oinarritutako neurriak hartzea (kanal-mailako kutsadura-helburu zehatzak ezartzea barnean hartzen dutenak). Halaber, hala badagokio, arrisku jakin baten aurrean, ustiategi-mailan ere har daitezke neurri horiek, ustiategietako arriskua EIaren arabera kategorizatzea lortzeko, eta hiltegiak kanalaren kutsadura murrizteko duten ahalmenaren arabera sailkatzeko.

Arrisku kimikoei dagokienez, oilategi-hegaztien artean ager daitezkeen substantzia kimikoak lau kategoriatan sailkatu ziren, sor litekeen arduraren arabera. Sailkapena egiteko, aldez aurretik definitutako irizpideak ezarri ziren, eta interes handiena dioxinen eta bifenilo polikloratuen (besteak beste, kloranfenikola, nitrofuranoak eta nitromidazolak) ingurukoa izan da. Dena den, aukera gutxi dago substantzia kimikoek kontsumitzaileen osasunean berehalako ondorioak izateko.

Beste alde batetik, ebaluazioaren arabera, kanalak kontrolatzeko programak hobeto koordinatu behar dira, pentsuen kontrolak ere ezarrita. Horrez gain, aldizka eguneratu beharko lirateke, substantzia berriak gehitzeko.

EFSAren irizpena

EFSAk argitaratu du Campylobacter bakteriaren gaineko arriskua balioztatzea oilaskoetan. Bertan bakteria hori murrizteko neurriak aurki daitezke. Uste da urtean Europan gertatzen diren kasuen % 20-30 bakteria horrek eragiten dituela (2009an 1958.252 kasu diagnostikatu ziren).

Hil aurreko neurrien artean honako hauek aipa ditzakegu:

• Eltxo-sareak erabiltzea leihoetan.
• Hil behar diren animalien adina txikiagotzea.
• Ahal den neurrian, albait jende gutxien sartzea instalazioetan. Horrela bakteria instalazioen kanpoaldetik barrualdera igarotzea ekidingo da.

Hil aurreko neurriek % 50 murritz lezakete arriskua.

Honako hauek dira, berriz, hil ondoren aplikatzekoak diren neurrietako batzuk:

• Haragia galdarraztatzea (20 segundo 80 gradutan) edo irradiatzea.
• Azido laktikoko diluzio batez garbitzea.
• Izoztea 2 edo 3 egunez.

Neurri horiek % 50 eta % 90 bitartean murritz lezakete arriskua.

EFSAren Arriskuaren Balioztatzea

Txosten honetan zerrendatzen dira Campylobacterren arrisku faktoreak oilasko taldeetan eta horien kanaletan.

EFSAk adierazi du Campylobacterrek kutsatutako hegazti-taldeek Campylobacterrek kutsatutako kanal gehiago eragiten dituztela (30 aldiz gehiago, hain zuzen), eta kutsatutako taldeek joera handiagoa dutela Campylobacter bakteria gehiago dituzten kanalak eragiteko.

Nolanahi ere, txostenak zehazten du kutsatutako kanal horiek kutsatu gabeko taldeetakoak ere izan daitezkeela, eta horrek adierazten du hiltegietan kutsadura gurutzatua gerta daitekeela.

Honako hauek dira kanalen kutsaduran eragina izaten duten beste faktore batzuk:

• Hildako oilaskoen adina.
• Urteko zein garaitan hiltzen diren oilaskoak. Uztaila eta iraila bitartean kutsatzen dira gehienbat oilaskoak.
• Eguneko zein ordutan prozesatzen diren kanalak. Kutsadura arriskua handiagoa da egunaren amaiera aldera.

EFSAren txostena: Campylobacter

Arriskuen Balioespen hau eredu gisa erabil daiteke arriskuen berariazko balioespenak egiteko; baina, baita ere, oilasko-haragi produktuetan Campylobacter spp.ren arriskuaren balioespena egite aldera ikerketa-beharrak eta beharrezko datuak antzemateko.

Bestalde, jarduteko balizko ildo estrategikoei buruz honako ondorio hauek atera dira:

• Kontsumitzaileentzako bakterioak kutsatutako oilasko produktuetan prebalentzia murriztuz gero, zuzenean murrizten da arriskua.
• Oso kutsatuta dauden produktuetan kutsadura maila neurri batean murriztuz gero, arriskua ez da ia murriztu ere egiten.
• Jatorrizko produktuaren kutsadurari dagokionez, aintzat hartu beharreko faktorea da taldeak hiltegira eramatean euren artean kutsa daitezkeela.
• Taldean prebalentzia murriztuz gero, arriskua murriztu egiten da. Nolanahi ere, hiltegian gerta daitekeen kutsadura gurutzatuaren ondorioz, murrizketa ez da hain eraginkorra izango.
• Produktua izoztuz gero, bakterioaren jarduera murriztu egiten da aldi batez. Hala ere, kontuan izan behar da izozteak eragin negatiboa izan dezakeela elikagaiak prestatzeak arriskuaren murriztapenean duen eraginari dagokionez.

Laburpena
Arriskuaren Balioztatzea

Azterlan horren helburua da zehaztea, batetik, Campylobacterren prebalentzia bizirik dauden txiten loteetan, eta bestetik, Salmonellaren eta Campylobacterren prebalentzia Europan giza kontsumorako bideratutako kanaletan.

Campilobacterrak kutsatutako txita loteen prebalentzia % 71,2koa da, eta % 75,8koa kanalena. Positiboen bi heren, loteetan zein kanaletan, C. jenunik eragin zituen eta gainerako herena C. colik. Datu horiek gorabehera, kanaletan positiboen ia erdia (% 47) ez zen 10 UFC/g mugara iristen.

Kanaletan Salmonellaren prebalentzia % 15,7koa izan zen hiltegian. Hala, S. enteritidisak edo S. typhimuriumek kutsatutako kanalen prebalentziaren batez bestekoa % 3,6koa da: estatu kide batzuetan % 0koa da, baina beste batzuetan % 9,6koa.

EFSA Txostena 2008

Zientzia-iritzi honek erakusten du nola banatzen diren ekain espezieak (animalien gaixotasunak eta zoonosiak eragiten dituztenak) Europan eta Mediterraneoko arroko beste herrialde batzuetan.

Txostenak, halaber, aditzera ematen du zein faktorek izaten duen eragina parasito horien banaketan, eta identifikatu egiten ditu sarbide izan daitezkeen gune geografikoak.

Iritziak ondorioztatzen du animalien zein gizakien mugimenduek eragin handiagoa dutela parasito horiek eta eurek transmititzen dituzten gaixotasunak heda daitezen. Bestalde, klima aldaketa eta hegaztien migrazio eredua izan daitezke ekainen presentzia areagotzen duten faktoreak, baina ez dute zerikusirik banaketan.

EFSAern txostena: Ekainak

EFSAk iritzi bat argitaratu du Q sukarrari eta gaixotasun horrek animalien eta gizakien osasunean izan dezakeen eraginari buruz. Animalien artean (behiak, ahuntzak, ardiak…) Coxiella burnetii bakteriak (gaixotasunaren eragilea) eragiten duen infekzioa endemikoa da Estatu Kide gehienetan. Nolanahi ere, oso animalia gutxik garatzen dute gaixotasuna.

Gaixotasuna heda ez dadin, honako epe luzerako neurri hauek identifikatu dira: prebentzioz txertatzea, simaurra kudeatzea, ustiategien egitura aldatzea, mutiltze-prozesua aldatzea, bereizitako erditze-guneak jartzea, material arriskutsuak baztertzea, bisitariei sarrera debekatzea, gordailu diren beste animalia batzuk kontrolatzea eta izurriak (akainak) kontrolatzea.

Gizakien artean, berriz, bakteria horren infekzioa kutsatutako aerosolak arnastearen ondorioa izaten da gehienetan eta ez elikagaiak kontsumitzearen ondorioa.

EFSAren iritzia: Q sukarra

Elikagaien Segurtasunerako Frantziako Agentziak (AFSSA), Q sukarraren arriskuaren balioztatzeari buruzko txostena igorri du. Honen arabera, Lan Talde bat sortu zen osasun publiko eta animalia osasunerako gaitzak duen arriskua balioztatzeko, eta ondorioz, arriskua aurreikusi eta gutxitzeko neurriak ezartzeko.

Talde honek, prebentzio eta diagnostiko metodoak baieztatzeko, ustiategietan ikerketa pilotu bat egitea gomendatzen du. Horrez gain, gaitzak jota daudela eta Coxiella burnetti bakterioa iraizten dutela identifikatu diren ustiategietan higiene neurriak, tratamendu antibiotikoak eta txertoak ezarri beharko lirateke. Haztegi horietako esnea honako baldintza hauetan pasteurizatu beharko litzateke: 15 segundo 72º C-tan.

EFSAko Arrisku Biologikoen Panelak zientzia-irizpena eman du VTECen seropatotipoen eta euren patogenotasuna ebaluatzeko zientzia-irizpideen inguruan. Panelak hurbilketa molekularra egitea proposatu du, eta, horretarako, vtx geneen presentziari gehitzen zaizkion birulentzia-faktoreak kodifikatzeko geneak erabiltzea.

2011n gertatutako O103:H4ren agerraldiak erakutsi egin zuen zaila dela VTEC patogeno mota "berri"-en agerrera aurreikustea, eae generako bakarrik, screening bidez edo ardatz gisa serotipoen panel mugatu bat hartuta.

E.coli berotoxinegikoen taldea (VTEC) (Shiga toxinen ekoizleak (STEC) eta enterohemorragikoak (EHEC) ere esaten zaie), bereziki O157:H7 serotipoko andui biziki birulentoak, patogeno garrantzitsuak dira, eta oso patologia larriak eragiten dituzte gizakien artean: kolitis hemorragikoa (CH) eta sindrome uremiko hemolitikoa (SUH).

2007-2010 urteen artean, EBn VTEC bidezko 13.545 infekzio eta SUH bidezko 777 infekzio gertatu dira. Isolatutako kasuen artean, % 85 ez ziren guztiz serotipifikatu; beraz, ezin izan ziren sailkatu, Karmali seropatotipoaren kontzeptua erabilita.

Gaixoen % 64k beherakoa besterik ez zuten pairatu, eta VTEC infekzioa SUH bihurtu zen kasuen % 10 inguruan.

D taldeko seropatotipoak guztiz serotipatutako isolamenduen % 5 hartzen du. Kasuen % 0,7 (14) E taldekoak izan ziren. Bada, talde hori "ez gizakiak bakarrik" gisa definitu zen Karmali et al (2003) lanean. Isolatutako kasuen % 27 inguru ezin izan ziren esleitu. Ez zen D eta E taldeetan jasotako serotipoetarako SUH kasurik, baina 17 SUH kasu ezin izan ziren esleitu.

ISO/TS 13135:2012 arau berriak hobetu egiten du elikagaietan VTEC atzemateko lana. Berozitotoxina isolatuetan edo berozitotoxina horiek kodifikatzen dituzten geneetan oinarritutako bestelako kontzeptua da, zientzia-oinarri sendoa ematen ez duena kontsumitzaileentzako arriskua ebaluatu ahal izateko.

EFSA VTEC

AESANen Zientzia Batzordeak duela gutxi egindako Arriskuen Balioespenaren arabera, Escherichia coli berotoxigenikoak (ECVT) eragindako infekzioen agerraldiak gero eta gehiagotan lotzen dira fruta eta ortuariekin, batik bat ernamuindutako haziekin eta entsaladetarako barazki hostodunekin.

Frutak eta barazkiak elikakateko hainbat etapatan kutsa daitezke ECVTrekin (uzta, uzta ondoren, biltegiratzea, maneiatzea eta prozesatzea, merkaturatzea eta txikizkako salmenta, cateringa, garraioa, etxea…). Gaur egun uzta ondorengo prozesuan aplikatzen diren teknologiek edo praktikek ez dituzte erabat suntsitzen frutak eta ortuariak kutsatzen dituzten mikroorganismoak; beraz, AESANen Zientzia Batzordeak gomendatzen du ahaleginak bideratzea uzta aurretik edo ondoren kutsatzeko arriskua prebenitzera.

Bestalde, Zientzia Batzordeak egiaztatu egin du oraindik ere haragia kutsatu egiten dela ECVTrekin, eta hori ere elikakateko zenbait etapatan gerta daitekeela (abeletxea, hiltegiak, manipulatzea eta prozesatzea, merkaturatzea eta txikizkako salmenta, beste batzuei hornitzeko kuzinatzea, garraioa eta etxea).

Batzordearen txostenak hainbat kontrol-neurri gomendatzen ditu ECVTaren kutsadurak eta agerraldiak ekiditeko. Neurri horiek honako hauetan oinarritzen dira: Nekazaritzako Jardunbide Egokiak gauzatzea, APPCC sistemak aplikatzea eta elikagaiak maneiatzen dituzten eta bakterioaren pertsona eramaileak hautematea.

Azkenik, Batzordeak berretsi egiten du, batetik, elikagaien manipulatzaileei prestakuntza eskaini behar zaiela higiene-jardunbideen inguruan, kutsadura gurutzatuak ekiditeko; eta, bestetik, herritarrei informazioa eman behar zaiela lotutako elikagaiak behar ez bezala manipulatzearekin, prestatzearekin eta kontserbatzearekin lotutako arriskuei buruz.

Elikagaien Segurtasunerako Agentzia Britainiarrak (FSA) orientazio-dokumentu bat argitaratu du, eta Escherichia coli bidezko kutsadura gurutzatua gertatzeko arriskua kontrolatzeko argibideak ematen ditu. Dokumentuko berrikuntzen artean daude etxeko sukaldean ezarri beharreko neurri zuzentzaileen irismenari buruzko informazio berria, sukaldeko tratamendurik ez duten elikagaiak prestatzeko argibideak, harraska erabiltzeari buruzkoak, sukalde-gainak eta elikagaiek ukitzen dituzten azalerak garbitzeari buruzkoak, sukaldean termometroak erabiltzeari buruzkoak, etab.

Agentziak, halaber, bi erabaki-zuhaitz argitaratu ditu. Horiek baliagarriak izan daitezke, hartu beharreko neurri gisa, elikagaien industrian eskuak garbitzeko kontrolak egiten direnean eta desinfektatzaileak erabiltzea aztertzen denean, betiere E. coli bidezko kutsadura gurutzatua ekiditeko.

Argibideak

Erabaki-zuhaitza: eskuak garbitzea

Erabaki-zuhaitza: desinfektatzaileak erabiltzea

Estatu Batuetako Ikuskaritza eta Elikagaien Segurtasunerako Aginteak (FSIS) sigatoxinak ekoizten dituen Escherichia coli no-O157aren arrisku-profil bat egin du. Profil horretan bakterio horri dagokion zientzia-ebidentziaren egungo egoera azaltzen da; izan ere, horrek elikagaien segurtasunean duen eraginari buruzko kezka gero eta handiagoa da.

STEC bakterioak E. coli bakterio-taldeak dira eta sigatoxinak ekoizten dituzte. Sigatoxina mota batzuek infekzioak eragiten dituzte gizakien artean. Hala ere, zientzialarien artean ez dago adostasunik infekzio hori eragiten duten birulentzia-faktoreei buruz. Hori dela eta, arrisku-profilean aintzat hartu da edozein STEC bakterio izan daitekeela birulentoa gizakientzat.

Bakteria hori behien artean, euren kanaletan, xehatzeko haragi-zatietan eta xehatutako haragian bertan atzeman da, nahiz eta STEC no-O157ak eragindako infekzio gehienak ez diren haragian gertatzen. Nolanahi den ere, eskura dauden datuak eskasak dira, eta ezinezkoa da prebalentziaren zenbatespen kuantitatiboa egitea. Berrikuskapenean, halaber, diagnostiko-metodoak mugatuta daudela atzeman da; hots, gehiago garatu beharko dira, euren eraginkortasuna handitze aldera.

no-O157 taldeko bakterioek eragindako infekzioa dela eta, zientzia-ebidentziak dio gaixotasunaren ondorioak eta gizakien artean hilkortasun-tasa E. coli O157:H7ak eragindakoa baino txikiagoa dela.

Azkenik, nahiko ebidentzia dago baieztatu ahal izateko ohiko kuzinatze-tratamenduek maila bertsuan deuseztatu egiten dituztela E. coli O157 eta no-O157 bakterioak.

STEC no-O157aren arrisku-profila

EFSAk bere iritzia eman du E.coli Verotoxigenikoei (VTEC) eta kimu eta germinatuetan dauden bestelako bakterio patogenoei buruz. Ondorioen artean, honako hauek dira aipagarrienak:

• Alpaparen eta Mungo babarrunaren (Vigna radiata) kimuak dira gehien kontsumitzen direnak; hortaz, horiek lotu izan dira gehienbat Salmonella eta E.coli (VTECak barne) bakterioek sortutako gaixotasunen agerraldiekin.
• Salmonella bakterio gutxi batzuk nahiko izan daitezke hazi-sorta osoa kutsatzeko. Era berean, hazi-sorta bakar bat nahiko izan daiteke salmonellosi-kasuak eragiteko hainbat lekutan; izan ere, sorta hori hainbat germinaziotan erabili ahal da.
• Hazien germinazio-aldiko tenperaturak eta hezetasunak bakterio patogenoak haztea eta barreiatzea errazten dute.
• Edozein arrisku ekiditeko estrategia eraginkorrenetakoa da haziak jatorrian ez kutsatzea; izan ere, patogenoek luze biziraun dezakete orduan, eta erraz biderka daitezke haziak germinatzen diren baldintzetan.

EFSAren iritzia: patogenoak, kimuak eta germinatuak

ELIKAk, Elikagaien Segurtasuneko Euskal Fundazioak, txosten bat egin du, eta bertan bildu ditu E. coli bakterioak aurtengo maiatzaren amaieran Europan eragindako brotearen inguruko gertaera guztiak.

Agiri horretan, batetik, zerrendatu egin dituzte parte-hartzaileen jarduerak eta, bestetik, brotearen bilakaera baldintzatu zuten eta elikagai-krisia eragin zuten faktoreak.

OMEk txosten bart argitaratu berri du, eta bertan egiaztatu egiten dira azken urteotan arrisku horren inguruan Australian, Estatu Batuetan, Holandan eta Irlandan egin diren 5 balioespen.

Berrikuspen horretan, txostenen zientzia-edukia berrikusteaz gain, aztertu egin da balioespena egiteko erabili den metodoa, ondorioak atera dituzte arriskuen balioztapena elikakatean aplikatzeari dagokionez, zerrendatu egin da antzemandako informazio eta datu eza (maila orokorrean zein herrialde mailan), eta bildu egin dira ikerketarako etorkizuneko beharrak. Halaber, azpimarratu egiten da O-157 ez diren anduiak aztertu egin behar direla.

Txostenak ondorioztatzen du ECVTren arriskuaren kudeaketa dela herrialde gehienen erronka. izan ere, oso arriskutsua da osasun publikoari begira. Oraindik ere gaixotasun broteak gertatzen dira, batez ere, haragi-produktuekin, esnekiekin eta barazkiekin lotutako broteak, azienda baita gordailu nagusia. Nabarmen geratzen da orain arte egin den lanean harreman gutxi egon dela arriskuaren balioztatzaileen eta kudeatzaileen artean, eta, hain zuzen ere, horrek izan beharko luke lehentasuna hasiera-hasieratik, alegia aginduaren inguruko eztabaidatik hasi eta balioetsi beharreko alderdiak lehenetsi arte.

Azkenik, txostenak xedatzen du beharrezkoa dela arrisku horren balioespenean aurrera egitea. Nolanahi ere, agintariei gomendatzen die garatu dezatela arriskua balioesteko lanabes generikoa eta malgua, nazio zein eskualde mailan egokitu ahal izango dena, neurri guztiek ez baitute zertan berdinak izan herrialde guztietan. Halaber, azpimarratu egiten du adostu egin behar direla dosi-erantzun ereduak.

Estatu Batuetako Nekazaritza Sailaren (USDA) Elikagaietako Ikuskapen eta Segurtasun Zerbitzuak (FSIS) txostena argitaratu berri du.

Txosten horretan, batetik, balioztatu egiten da E. coli no-O157 bakterioari buruz eskura dagoen zientzia- eta epidemiologia-informazioa, eta, bestetik, definitu egiten da arriskuaren profila. Txostenean agerian geratzen da kutsadura-kasu gehienak ez direla elikagaien bidez gertatzen. Nolanahi ere, E-coli no-O157 serotipoak antzeman dira aziendan eta haragian. Halaber, jakinarazten da bakterio horiek E. coli O157 bakterioak eragiten dituen antzeko gaixotasunak sorraraz ditzaketela gizakietan. Beherako odoltsua izatea izaten da sintoma nagusia; alabaina, okerrera egin eta sindrome hemolitiko uremikoa (SHU) eta purpura tronbozitopeniko tronbotikoa bihur daiteke.

Amaitzeko, dokumentu horretan gomendatzen da azterketa gehiago egitea diagnosi-metodoak garatzeko; izan ere, gaur egungoak ez dira gaixotasuna hautemateko egokienak.

Txostena

Osasun, Gizarte Politika eta Berdintasun Ministerioak jakinarazi du Egiptotik zetozen fenogreko alhoba haziak, E.Coliren agerraldiaren sorburu izan litezkeenak, Europako herri batzuetan banatu zirela eta herri horietako bat Espaina izan daitekeela. Honako hau gaineratu du:

• Haziak Espainiara 2010 urtean helduko ziren eta dagoeneko euren trazabilitatea zein den jakiteko behar diren jarduerak egiten ari dira.
• Espainian gaurdaino ez da gertatu agerraldi europarrarekin zerikusirik duen inongo E.coli enterohemorragikorik.

Europako agintarien iritziarekin bate ginez, kontsumitzaileei honako gomendio hau ematen die: norbere kontsumorako brote begetalik ez ekoiztea eta ez jatea erneriko brote edo hazirik aurretik behar den kozinaturik ez badago.

MPSIaren jakinarazpena
EFSA/ECDCren aholkua 11/06/27

Frantzian Sindrome Hemolitiko-Uremiko (SHU) zenbait kasu agertu ondoren, ECDCrekin batera EFSAk arren eskatzen du EZ kultibatzeko erneriko agerraldirik, ez eta produktu hauek kontsumitzeko baldin eta aurretik kozinaturik ez badago.

Fenogreko agerraldien kontsumoak Alemaniako eta Frantziako kasuekin zerikusirik duelako ustea dago, bi herri horietan identifikatu den E. coli O104: H4 agente patogenoaren jatorria izan baitaiteke.

EFSA/ECDCren aholkua

Hemen aurkitu dezakezu Alemanian E. colik eragindako brotearen gaineko informazioa (ekainaren 11n eguneratua).

Txosten honen arabera, Alemaniako brotea eragin duen anduia VTECren antzekoa da (E. coli Verotoxigenikoa, STEC izenez ere ezaguna), bai eta EAECren (E. coli Enteroagregatiboa) antzekoa ere. VTECren gordailua animaliak izaten dira; EAECren gordailu nagusia, berriz, gizakiak izaten dira. E. coli mota hori oso ezaguna da aspalditik; beraz, anduia hori ezin da “berritzat” jo. Nolanahi ere, orain arte ez da deskribatu Alemaniakoa bezain kasu latzik.

Bestalde, gero eta handiagoa da VTECren eta barazki kontsumoarekin (batik bat, hosto berdeko barazkiak eta entsaladetarako ernamuinekin) lotutako broteen arteko harremana. Gogorarazi egin behar da gaixotasunen broteek hainbat esposizio-bide izan ditzaketela.

VTECren kutsadura barazkietan ez da ohikoa izaten, eta kutsadura horren jatorria ureztatzeko ur kutsatua erabiltzea edo animaliak nekazaritzarako eremuetan ustekabean sartzea izan liteke.

Barazkiak honako prozesu hauetan kutsa daitezke: ekoiztean, biltzean, maneiatzean, saltzean eta prestatzean (etxean zein cateringean). Bakterio horren arriskuak murrizteko neurriak hauek dira: Nekazaritzako Praktika Egokiak (BPAk), Ekoizteko Praktika Egokiak (BPF) eta APPCC.

Zientzia-txostena: E. coli VTEC

Estatu Batuetan Elikagaien Segurtasunean eskumena duten agintariek (FSIS, FDA eta DHHS) ebaluazio kuantitatibo bat egin dute kontsumitzeko prest dauden elikagaien kontsumoarekin loturiko Listeriosi arriskuaren inguruan (RTE). Elikagai horiek, zehazki, txikizkako elikagai dendetan, delicatesen dendetan edo azalera handiko merkataritza guneetako delicatesen ataletan egindakoak dira.

Arriskuaren Ebaluazio Kuantitatibo honek (QRA) ebaluatu egiten du, batetik, higiene zein manipulazio jardunbide egokiek eta arintzeko estrategiek zein neurritan areagotu edo gutxiagotu dezaketen Listeria monocytogenes-en esposizioa kontsumitzeko prest dauden elikagaietan, eta, bestetik, RTE elikagaiek (esate baterako, elikagai dendetan moztu, prestatu eta ontziratu diren haragi hotzak, gaztak, hestebeteak eta entsaladak) osasun publikoan eragin dezaketen listeriosia arriskua.

Ateratako ondorioen artean, besteak beste, kontsumitzeko prest dauden produktuekin loturiko Listeriosi arriskua txikiagotzen duten prebentzio neurri hauek ezarri dira:

• Hazteko kontrola. L. monocytogenes haztea eragozten duten jardunbideak erabiltzeak modu drastikoan murrizten du listeriosiarekin kutsatzeko arriskua.
• Kutsadura gurutzatuaren kontrola. Salmenta guneko ingurumen egoerak eragindako L. monocytogenes-en kutsadura gurutzatuak larriki areagotzen du aurreikusitako listeriosi arriskua.
• Kutsaduraren kontrola jatorrian. Lehengaietatik edo ingurumenetik datorren L. monocytogenes-en kontzentrazioa eta transferentzia handitzeak areagotu egiten du arriskua.
• Kutsatzeko bide nagusiak identifikatzea. Mozteko makina (hestebete eta gaztetarako) eta entsaladak prestatzeko tresnak (labanak, taulak, eta abar) izaten dira elikagaietan L. monocytogenes-en kutsadura gurutzatuaren iturri nagusiak.
• Higiene jardunbide egokiak. Elikagaiekin kontaktuan dauden azaleretatik L. monocytogenes deuseztatzeko higiene jardunbideek gaixotasunaren arriskua murrizten dute.

Listeria Arriskuaren Ebaluazioa RTE elikagaietan

Elikagaien Segurtasuneko Zeelanda Berriko Agintaritzaren (FSANZ) Listeriaren Arriskua Kudeatzeko 2008-2013rako Estrategiak honako helburu hauek ditu:

• Bermatzea elikagaien bidez transmititutako gizakien listeriosi-kasuak ez direla ugaritzen.
• Kontrol-neurri praktiko, erabilgarri eta errentagarriak sortzea eta ezartzea.
• Kontrol-neurriak zaintzeko eta ebaluatzeko programa sortzea eta ezartzea.

Estrategia horren berri ematea elikakateko operadore guztiei. Helburu horiek lortzeko, FSANZek Kontsumitzeko prest dauden elikagaietan Listeria monocytogenesa Kontrolatzeko Gida sortu du. Honako atal hauek osatzen dute gida:

1. Listeria kudeatzea
   Honako hauei buruzko informazioa ematen da: Listeriaren ezaugarriak, iturriak, kutsadurak elikagaietan dituen ondorioak eta elikagaiak prozesatzean dituen sarbideak. Halaber, ekoitzitako elikagai-motaren arabera, L. monocytogenesa kontrolatzeko neurriak prozesuko zein fasetan eta nola ezarri behar diren azaltzen du.
2. Ekoizpenerako Jardunbide Egokiak (GOP)
   Informazioa eta lege-betekizunak (egokiak diren lekuan) ematen ditu Ekoizpenerako Jardunbide Egokiei (GOP) dagokienez. Horrela, ekoizpen-prozesuan modu egokian aplikatzen badira, murriztu egiten da L. monocytogenesek elikagaiak kutsatzeko arriskua.
3. Listeria monocytogenesaren kontrola egiaztatzeko analisi mikrobiologikoa
   Kontsumitzeko prest dauden elikagaiak hozte-tenperaturan denbora luzez gordetzearen ondorioz gertatzen dira L. monocytogenesek kutsatutako elikagaien kontsumoaren bidezko listeriosi kasu gehienak. Bada, dokumentu honek gida bat ematen du, ekoizpen-giroaren zein produktuaren proba mikrobiologikoak egin eta Listeria kontrolatzeko neurriak eraginkorrak izan direla egiaztatzeko. Azken atal horrek informazio erabilgarria ematen du elikaduraren sektoreko operadore guztientzat (esnekien eta itsaskien sektoreak barne), baita ekoizpen eta / edo produktu-linea berriak sortzen ari diren operadoreentzat ere.

Arriskua Kudeatzeko Estrategia
Listeria kudeatzea
GOP
Analisi mikrobiologikoa

Elikagaien Segurtasuneko Britainiako Agentziak (FSA) berrikusi egin ditu arrain ketuaren sektorean fabrikatzaileek Listeria monocytogenes bakterioa kudeatzeko gaur egun erabiltzen dituzten praktikak. Horretarako, arrainak hotzean edo beroan keztatzeko prozesuan Listeria monocytogenes bakterioaren kutsadurari buruzko bibliografia berrikusi du. Horrez gain, akuikultura-etxaldeak eta arraina keztatzeko enpresak ere bisitatu ditu.

Literatura horretan identifikatu da prozesatzeko instalazioan sartzen diren arrainek Listeria izan dezaketela azalean, prebalentzia aldagarrien ratioetan, nahiz eta maila baxuan izan. Halaber, atzeman dute Listeria monocytogenes bakterioaren hainbat biotipok prozesatzeko instalazioetako ingurunea koloniza dezaketela, eta, kasu horietan, azken produktuetan bakterioa isolatzeko aukera handiagoa dago.

Beste alde batetik, ingurumen-osasunaren inguruko zerbitzuetako ikuskatzaileek akuikultura-etxaldeetara eta arraina keztatzeko enpresetara egindako bisitaldietan, atzeman zuten honako gai hauek zirela kezka nagusien iturri: instalazioen garbitasuna eta saneamendua, arrisku mikroorganismoen kontrola, produktuen ezaugarrien zaintza, prozesatu osteko maneiua, eta biltegiratze-aldiaren zehaztapena.

Azterlanak, halaber, identifikatu zuen HACCP sistemak ez direla ulertzen, batik bat enpresa txikietan.

Amaitzeko, FSAk hainbat gomendio ematen ditu arrisku honen kudeaketa eta jarraipena hobetzeko. Gomendio horien helburua da elikagai-enpresetako eragileentzat zein administrazioko ikuskatzaileentzat arriskuaren arlo giltzarriei buruzko informazioa eratzea.

Txosten osoa

Elikagaien eta Sendagaien Estatu Batuetako Administrazioko (FDA) ikerlari talde batek, Virginiako eta Maryland-eko unibertsitateekin batera, Listeria monocytogenes bakterioaren inguruan eskura dagoen zientzia-ebidentzia bildu du, ingurumenetik eta azaleretatik elikagaietara bakterioen transferentziaren probabilitate-banaketak eta eredu matematikoak lortzeko.

Transferentzia-koefizienteetan eragin handiena duten faktoreak honako hauek dira: azalera mota eta proteina hondakinik badagoen ala ez. Hori dela eta, garbiketa eta desinfekzio faseak garrantzi handia hartzen du, batik bat xerrak egiteko industrian.

Ikerlari talde horrek eskuratu dituen probabilitate-banaketak eta eredu matematikoak erabil daitezke elikagaiak erabiltzen diren guneetan Listeria monocytogenes bakterioarekiko kutsadura gurutzatua balioesteko, bai eta zenbait esku-hartze estrategikoren eragin potentziala balioesteko ere.

Informazio Gehiago

Ereduak

2073/2005 (EB) Araudiak, elikagaiei ezarri dakizkiekeen irizpide mikrobiologikoei buruzkoak, xedatzen du, beharrezkoa denean, elikagaien (batik bat, kontsumitzeko prest dauden elikagaiak) ekoizpen-industriek azterketak egingo dituztela, egiaztatzeko elikagaiak ez duela gainditzen Listeria monocytogenes bakterioaren muga elikagai hori erabil daitekeen epean, Araudi horren II. eranskinak ezarritakoarekin bat.

Elikagaien Segurtasuneko eta Nutrizioko Espainiako Agentziaren (AESAN) Zientzia Batzordeak jarraibideak ematen ditu Araudi horren II. eranskinean zehaztutakoa aplikatzeko. Horrela, ekoizleari lagundu egingo zaio bere elikagaien bizitza erabilgarria zehazteko modurik egokiena hautatzen, eta erakunde eskudunei lagundu egingo zaie, beharrezkoa denean, egiaztatzen elikagaien ekoizleak frogatu egiten duela bere elikagaiak ez duela gainditzen Listeria monocytogenes bakterioaren muga elikagai hori erabil daitekeen epean.

Artikulu honetan EAEko eta Nafarroako 261 ustiategitan egindako ikerketa baten emaitzen berri ematen dute. Ikerketa horren helburua zen jakitea, batetik, zein den Listeria monocytogenesen intzidentzia maila esnean eta bakteria horren bilakaera gazta ontzean, eta, bestetik, zein diren kutsadura-iturriak ustiategietan eta gaztandegietan. Horrela, prebentzio eta kontrol programa ezarri ahalko da ardi-esne gordinarentzat eta gaztarentzat.

Honako hauek dira ikerketa horren emaitza azpimarragarrienak:

• Listeria monocytogenesen intzidentzia oso baxua da bai ardi-esne gordinean, bai ardi-gaztan. Ardi-esne gordinez egindako ore zanpatuko gaztak ontzeak murriztu egiten du Listeria monocytogenesen kontaketen kopurua.
• Kalitate txarreko siloak erabiltzeak areagotu egin dezake esnean Listeria aurkitzeko arriskua.
• 10 ufc/ml baino altuagoko kopuru iraunkorra duten laginek adierazten dute handia dela Listeriaren jatorria ugatz barnekoa izateko aukera.
• 10 ufc/ml baino txikiagoko kopuru iraunkorrekoek, ordea, adierazten dute Listeriaren jatorria esnearen zirkuituaren kutsadura edo/eta bakteria horri suntsitu egiten duen animaliaren bat izan daitekeela.

Artikuluan: L. monocytogenes EAEn eta Nafarroan

Txosten osoa

EFSAk ebaluazio kualitatiboa egin du, oilasko-kanalak bakterioekin kutsatzeak osasun publikoan eragiten duen arriskuari buruz, hiltegiko ikuskatze ofizialak direla eta.

Arrisku biologikoei dagokienez, ebaluazioa egiteko oilategi-hegaztien okelaren inguruan egindako ikuskatze-lanetan atzeman dute oilasko-okelarekin lotutako arrisku garrantzitsuenak Campylobacter spp. eta Salmonella spp. bakterioak direla.

Arrisku horiek ez direnez begiratze hutsarekin atzematen, EFSAk elikagaien segurtasuna kontrolatzeko sistema integratu eraginkorragoa ezartzea proposatzen du, honako hauek oinarri gisa hartuta: EIaren (Elikakatearen Informazioa) bidez transmititzen den informazioaren erabilera eraginkorragoa egitea eta (arrisku-ebaluazioan oinarritutako neurriak hartzea (kanal-mailako kutsadura-helburu zehatzak ezartzea barnean hartzen dutenak). Halaber, hala badagokio, arrisku jakin baten aurrean, ustiategi-mailan ere har daitezke neurri horiek, ustiategietako arriskua EIaren arabera kategorizatzea lortzeko, eta hiltegiak kanalaren kutsadura murrizteko duten ahalmenaren arabera sailkatzeko.

Arrisku kimikoei dagokienez, oilategi-hegaztien artean ager daitezkeen substantzia kimikoak lau kategoriatan sailkatu ziren, sor litekeen arduraren arabera. Sailkapena egiteko, aldez aurretik definitutako irizpideak ezarri ziren, eta interes handiena dioxinen eta bifenilo polikloratuen (besteak beste, kloranfenikola, nitrofuranoak eta nitromidazolak) ingurukoa izan da. Dena den, aukera gutxi dago substantzia kimikoek kontsumitzaileen osasunean berehalako ondorioak izateko.

Beste alde batetik, ebaluazioaren arabera, kanalak kontrolatzeko programak hobeto koordinatu behar dira, pentsuen kontrolak ere ezarrita. Horrez gain, aldizka eguneratu beharko lirateke, substantzia berriak gehitzeko.

EFSAren irizpena

Europako hainbat herrialde kaltetu ditu Salmonella Standley-ren agerraldiak. Zehazki, guztira 167 kasu egiaztatu dituzte eta 254 susmagarriak dira. Honako hauek dira gaur arte kaltetutako herrialdeak: Austria, Belgika, Alemania, Txekiar Errepublika, Polonia eta Hungaria.

Artikulu honetan agerraldiaren ezaugarri nagusiak biltzen ditugu.

EFSAk 2008an azterlan bat egin zuen Campylobacter bakteriak eta Salmonellak oilaskoetan eragindako kutsadurari buruz, eta orain argitaratu du azterlan horren azken zatia. Zenbait faktore identifikatu dituzte haragiaren kutsadurarekin lotuta. Ondorioz, EFSAk gomendatu du aintzat hartzea faktore horiek zoonosi horiek kontrolatzeko programak diseinatu eta ezartzean.

Azterlanaren zati horretan, aldagai anitzeko erregresioa aztertu da. Horretarako, 561 hiltegitako 10.035 oilasko-loteetako datuak erabili dituzte. Hiltegiok 26 estatu kidetakoak eta Norvegia eta Suitzakoak ziren. Besteak beste, honako faktore hauek hartu dituzte aintzat: ekoizpen mota, lotearen tamaina, animalien adina, laginak zein garaitan hartu diren, karkasak hozteko metodoa eta Campylobacter bakteriak eragindako kutsadura.

Emaitzen arabera, hiltegi batek animaliak hiltzeko gaitasun handia badu, handiagoa izaten da Salmonellaren kutsadura arriskua. Halaber, arriskua areagotu egiten da, egunean zehar zenbat eta animalia gehiago hil. Serovareen banaketa ez da berdina Estatu Kide guztietan. Halaber, ez dago herrialde guztietan nabarmentzen den serovar zehatzik. Hala ere, honako hauek dira ohikoenak: S. infantis (15 herrialdetan), S. enteritidis(14 herrialdetan) eta S. typhimurium.

EFSAk duela gutxi garatu duen Arriskuaren Balioespen kuantitatiboaren ondorioen arabera, harreman zuzena legoke S. enteritidisak kutsatutako taldeen kopuruaren eta bakterioak kutsatutako arrautzen kopuruaren artean.

Emaitza horiek aintzat hartuta, Europako oilo erruleen taldeetan gaur egungo batez besteko prebalentzia teoria mailan % 3,1etik % 2ra murriztuko bagenu, herena egingo luke behera S. enteritidisak kutsatutako arrautzen kopuruak. Ildo horri jarraiki, helburu erkidea % 2tik %1era aldatuz gero, neurri berean murriztuko litzateke arrautza kutsatuen kopurua.

Nolanahi ere, aintzat hartu behar da datu horiek teorikoak direla eta zalantza ugari sortzen direla harremanetan jartzean prebalentziaren murrizketa eta onura teorikoak.

EFSAren Txostena

EFSAk zientzia iritzi bat argitaratu du hazteko eta hiltegietako txerrietan egindako Salmonellaren Arrisku Biologikoaren Balioespenari buruz.

Aintzat hartuta Europan salmonelosi kasuen % 10 eta % 20 bitartean bakteria horren gordailu den txerri-aziendan antzeman direla, murriztu egingo balitz % 70 eta 80 artean bakteriaren prebalentzia animali horien nodulu linfatikoetan, neurri berean egingo luke behera gizakien gaixotasun kasuen kopuruak.

Bestalde, kanal kutsatuen kopurua murriztuko egingo balitz bi magnitude-hurrenkera (100 aldiz), behera egingo luke % 60 eta % 80 artean txerrikia jateagatiko salmonelosi kasuen kopuruak.

EFSAren Iritzia

Azterlan horren helburua da zehaztea, batetik, Campylobacterren prebalentzia bizirik dauden txiten loteetan, eta bestetik, Salmonellaren eta Campylobacterren prebalentzia Europan giza kontsumorako bideratutako kanaletan.

Campilobacterrak kutsatutako txita loteen prebalentzia % 71,2koa da, eta % 75,8koa kanalena. Positiboen bi heren, loteetan zein kanaletan, C. jenunik eragin zituen eta gainerako herena C. colik. Datu horiek gorabehera, kanaletan positiboen ia erdia (% 47) ez zen 10 UFC/g mugara iristen.

Kanaletan Salmonellaren prebalentzia % 15,7koa izan zen hiltegian. Hala, S. enteritidisak edo S. typhimuriumek kutsatutako kanalen prebalentziaren batez bestekoa % 3,6koa da: estatu kide batzuetan % 0koa da, baina beste batzuetan % 9,6koa.

EFSA Txostena 2008

Txostena, FAO/OMS erakundeen aditu talde batek bakterio mota horri eta kontsumitzaileen osasunean duen eraginari buruz ateratako ondorioen emaitza da. Agiri horretan eskaintzen dira, batetik, patogeno horien kontrolaren gaineko zientzia-informazioa, eta, bestetik, arriskua murrizteko jarduera praktikoen adibideak. Txostena oso erabilgarria da Elikagaiek sor litzaketen Arriskuen arloko aholkulari eta kudeatzaileentzat, Elikagaien Segurtasun arloko agentzientzat, zientzia komunitatearentzat, ekoizleentzat eta elikagaietako industrientzat.

FAO/OMS txostena

Elikagaien Segurtasuneko Europako Agintaritzak (EFSA) bigarren txosten bat argitaratu du Salmonellaren prebalentziaz. Horretarako, ekaineko azterlana hartu du abiapuntu, arrautzatarako oiloen ustiategietan egindako azterlana, alegia. Txostenaren arabera, S. enteritidisen eta S. typhimuriumen prebalentzia espero zena baino askoz handiagoa izan da. Horra heltzeko estatu kideetan zaintzari buruz dauden datuak hartu izan dira kontuan. Horrez gain, agintaritzak adierazi du serotipo ohikoenak S. enteritidis, S. infantis eta S. typhimurium direla.

Lehenengo Txostena

Txosten horretan biltzen dira Europan 2011. urtean egindako analisien datuak, antibiotikoekiko erresistentziaren inguruan honako talde eta bakterio hauetan:

• Salmonella zoonotikoa gizaki, elikagai eta animalietan
• Campylobacter gizaki, elikagai eta animalietan
• Escherichia coli eta enterokoko isolatuak animalia eta elikagaietan
• Metizilinarekiko erresistenteak diren S. aureus animalia eta elikagaietan

Emaitzak:

Salmonella eta E. coli

Ampizilina, tetraziklina eta sulfonamidekiko erresistentzia-maila handia atzeman zen gizakietan isolatutako Salmonellan. Hirugarren belaunaldiko zefalosporinekiko eta fluorokinolonekiko erresistentziak, berriz, maila baxuari eutsi zion. Hegazti, txerri, behi eta horien haragietan isolatutako Salmonellan eta Escherichia Colin oso ohikoa izan zen ampizilina, tetraziklina eta sulfonamidekiko erresistentzia; baina, baxua izan zen hirugarren belaunaldiko zefalosporinekiko erresistentzia. Indioilar, hegazti eta oilasko-haragian isolatutako Salmonellan fluorokinolonekiko erresistentzia-maila ertaina edo handia izan zen.

Campylobacter

Gizakietan isolatutako Campylobacter-ean ampizilina, tetraziklina eta sulfonamidekiko erresistentzia altua izan zen, eta eritromizinarekikoa baxua edo ertaina. Oilategi-hegazti, oilasko-haragi, txerri eta behietan isolatutako Campylobacter anduietan atzeman zen ziprofloxazina, azido nalidixiko eta tetraziklinekiko erresistentzia-maila altua zela. Eritromizinaren eta gentamizinaren maila, berriz, askoz ere txikiagoa izan zen.

Enterokokoak

Animalietan eta elikagaietan aztertutakoen artean, oso ohikoa zen tetraziklinaren eta eritromizinaren aurreko erresistentzia. Metizilinarekiko erresistenteak diren

Staphylococcus aureus (MRSA)

MRSA prebalentzia-maila altua atzeman da hegazti-haragian Alemanian 2009., 2010. eta 2011. Urteetan. Baina, prebalentzia hori txikiagoa izan zen behien eta txerrien haragian.

MRSA atzeman zen Txipreko eta Alemaniako zenbait gazta motatan. Alemaniari dagokionez, 2009an eta 2010ean MRSA aurkitu zuten esne-tangetan eta, horren ondorioz, bakterio berbera atzeman zuten esne gordinez egindako gazten zenbait laginetan (% 1.6) 2011. urtean.

Espainiak eta Holandak jakinarazi zuten MRSAren oso prebalentzia altua atzeman zutela hiltegiko gizentzeko txerrien sudur-isipuen laginetan. Espainian hiltegiko txerrietan MRSAren prebalentzia 2011. urtean 2010ean baino askoz ere handiagoa izan zen.

Beste emaitza batzuk

Gaur egun oso balio terapeutiko handia duten antibiotikoekiko erresistentzia anitzen eta ko-erresistentziaren emaitzek argi utzi zuten ez daudela anduia ko-erresistente asko animalien laginetan.

Beste alde batetik, beste urte batez agerian geratu zen antibiotikoekiko erresistentziak ohikoak direla gizaki, animalia eta elikagaietan isolatutako bakterioen anduietan.

Txostena: Antibiotikoekiko erresistentzia. EFSA 2013
Berezi@ Antibiotikoekiko erresistentzia Europan 2012
Infografia: Antibiotiokoekiko erresistentzia

Azken urteotan, antibiotikoak gehiegi edo behar bezala ez erabiltzea sendagai horiekiko erresistentzia azaltzen duten mikroorganismoak agertzearekin eta hedatzearekin lotu da. Ondorioz, tratamendu antibiotikoa sarritan ez da eraginkorra izaten, eta horrek Osasun Publikoan arrisku larria sortarazten du.

Bada, “Antibiotikoak modu egokian erabiltzeko Europako Eguna” (azaroaren 18 guztiak) dela eta, EFSAk infografia bat argitaratu du, oso grafikoki erakusten duena kontsumitzaileen osasunean eragina izan dezaketen bakterio jakin batzuen erresistentzia (besteak beste, Campylobacterena edo Salmonellarena).

EFSAren infografia
Zer da antibiotikoekiko erresistentzia?

Laburpen honetako datuak “The European Union Summary Report on antimicrobial resistance in zoonotic and indicator bacteria from humans, animals and food in 2010” txostenekoak dira. Txosten hori 2012an argitaratu da eta antibiotikoekiko erresistentziak Espainian gaur egun duen joeraren eta prebalentziaren berri ematen du.

Txostenaren arabera, ez dago aldaketa handirik aztertutako bakterioen erresistentzian aurreko urteen aldean. Beste alde batetik, berriz ikusi da Mikrobioekiko Erresistentzia sarri gizaki, animalia eta elikagaietatik datozen bakterioetan daudela.

Gizakiengan

Anpizilinarekiko, tetraziklinekiko eta sulfamidekiko erresistentzia-maila handiak atzeman ziren Salmonellan. Bestalde, hirugarren belaunaldiko zeflasporinekiko eta fluorokinolonekiko erresistentzia txikia izan zen. Campylobacter-en artean, ampizilinarekiko, ziprofloxazinoarekiko, azido nalidixikoarekiko eta tetraziklinekiko erresistentzia-maiztasuna handia izan zen. Eritromizinarekiko erresistentzia-maiztasuna, aitzitik, txikia edo moderatua izan zen.

Animaliengan

Eskorta-hegaztiengan, txerriengan, behiengan eta horien haragian isolatutako Salmonella eta E.coli adierazleentzat, sarri atzeman zen tetraziklinekiko, anplizilinarekiko eta sulfonamidasekiko erresistentzia. Hirugarren belaunaldiko azefalosporinekiko erresistentziak, aldiz, gutxi izan ziren. Ziprofloxazinoarekiko (fluorokinolona bat) erresistentzia-mailak moderatuak eta handiak izan ziren, isolatutako indioilarren, eskortako hegaztien eta oilasko-haragiaren Salmonella-anduietan. Eskortako hegaztietan, oilasko-haragian eta txerri eta behiengan atzemandako Campylobacter anduietan laziprofloxazinarekiko, azido nalidixikoarekiko eta tetraziklinekiko erresistentzia-maiztasun handia atzeman da. Eritromizinaren eta gentamizinaren mailak askoz ere urriagoak izan ziren.

EFSA ECDC Txostena:Antibiotikorekiko Erresistentzia 2010

EFSAk eta ECDC txosten bat argitaratu berri dute. Txosten horretan jaso dira gizakiei, animaliei eta elikagaiei eragiten dieten bakterio zoonotikoen artean egindako analisien gaineko datuak. Azterlana mikrobioen kontrako erresistentziari buruzkoa izan da.

Txostenaren arabera, bakterioen kontrako erresistentzia antzeman da agente zoonotikoen (Salmonella, Campylobacter…) eta adierazle gisa erabiltzen diren agente ez patogenoen (E.Coli., Enterococci…) artean.

Campylobacterri dagokionez, erresistentzia maila handia antzeman da ziprofloxazinoarekiko (gizaki eta animalietan), ampizilinarekiko (animalietan) eta azido nalidixikoarekiko (gizakietan).

Salmonellari dagokionez, berriz, mikrobioen aurkako botiken (tetraziklina, ampizilina eta sulfonamida) erresistentzia maila ertaina da gizakien artean eta altua animalien kasuetan. Baina, ziprofloxazinoarekiko erresistentzia maila ertaina da animalien artean. Salmonellaren kasuan ere antzeman da gizakien artean erresistentzia baxua dela mikrobioen aurkako beste botika nagusi batzuekiko (hirugarren belaunaldiko zefalosporinak eta fluorokinolonak, besteak beste).

Txostena

Mikrobioen aurkako Erresistentzia Zaintzeko Europako Sareak (EARS-Net) azterlan bat argitaratu berri du. Azterlan horrek deskribatu egiten ditu, batetik, zenbatekoa izan den Escherichia colik eta Staphilococcus aureusek eragindako infekzioen intzidentzia eta, bestetik, zein den mikrobioen aurkako suszeptibilitatearen joera, 2002-2009 epean Europako 22 herrialdetan. Aztertu den epe horretan, odolean E. colik eragindako infekzioen kopuruak % 71 egin zuen gora eta mikrobioen aurkako erresistentzia askoz ere handiagoa izan zen. S. aureusi dagokionez, infekzio-kopuruak % 34 egin zuen gora; baina, behera egin zuen metizilinarekiko erresistenteak diren bakanen portzentajeak.

Artikulu osoa

Txosten honetan jaso dira 2008. urtean animalia- eta elikagai-jatorriko bakterio zoonotikoen artean egindako analisien gaineko datuak. Azterlana mikrobioen kontrako erresistentziari buruzkoa izan da.

Salmonellari dagokionez, maizen erabiltzen diren antibiotikoekiko (tetraziklina, ampizilina eta sulfonamida) erresistentzia % 13 eta % 47 bitartekoa izan da aztertutako laginen artean, betiere Estatu kidea zein izan den kontuan hartuta. Azterlanaren arabera, erresistentzia hori maizago gertatzen da txerri eta behin aziendan hegaztien hazkuntzan baino. Bestalde, ohikoagoa da ziprofloxazinoarekiko eta azido nalidixikoarekiko erresistentzia izatea hegaztien hazkuntzan.

Elikagaien eta animalien artean antzemandako bakteria erresistenteei dagokienez, Campylobacter bakteriekiko erresistentzia izan duten bakterien proportzioa handiagoa izan da Salmonella bakteriekin izan dutena baino. Halaber, ziprofloxazinoarekiko eta azido nalidixikoarekiko erresistentzia proportzioa aldatu egin da Estatu Kide batetik bestera % 34tik % 62ra bitartean; eta ohikoagoa izan da Gallus gallus espeziean, bai eta hegazti-haragian ere.

EFSAren txostena: Mikrobioen kontrako erresistentzia

Txosten horrek ematen dituen datuen bidez, honako hau egiaztatu da: zenbait estatu kidetan jakinarazi da oso altua dela fluorokinolonekiko erresistentzia oilategi-hegaztietan hartutako Salmonella laginetan, eta oilategi-hegaztietan, txerri-aziendan eta behi-aziendan (bai eta haragian ere) hartutako Campylobacter laginetan, zehazki, % 5 eta % 38 Salmonellaren kasuan eta % 20 eta % 64 artean Campylobacteren kasuan.

Beste kasu batzuetan, berriz, jakinarazi da hirugarren belaunaldiko zefalosporinekiko eta makrolidoekiko erresistentzia antzeman dela. Horiek ere mikrobioen aurkako produktu garrantzitsuak dira.

EFSAren txostena

Azterlan horrek honako hauek balioesten ditu: batetik, mikrobioen aurkako produktuen kontsumoari buruzko datuak, eta, bestetik, patogeno nagusienen suszeptibilitatea Osasun Publikoan zein Animalien Osasunean. Honako ondorio hauek aurkeztu dituzte, besteak beste:

• Antibiotiko gutxiago erabiltzen dira orain animalietan Erresuma Batuan: 2004. urtean 0,08 kg/sakrifikaturiko animalia eta 2007. urtean 0,06 kg.
• Nahiz eta E. coliak zelalosporinekiko erresistentzia baxua izan, txerrien artean erresistentziak altua izaten jarraitzen du.
• E. coli O157 bakterioari dagokionez, behiei hartutako laginen % 33k erresistentzia izan zuten tetraziklinen, sulfonamiden y estreptomizinaren aurrean; ardien laginetatik, berriz, % 50ek.
• Salmonella typhimuriumek erresistentzia dio antibiotiko bati baino gehiagori.

Azterlana

Gida honek zenbait jarraibide ezartzen ditu, Europako merkatuan genetikoki eraldatutako (GE) animali biziak sartzen badira, Ingurumen Arriskuaren Ebaluazioak egiteko eta horrek ingurumenean zein animalia eta gizakien osasunean izan dezakeen eragina aztertzeko.

Ebaluazioa honako pausu hauei jarraiki egin behar da:

1. Arriskua eta esposizioa identifikatzea.
2. Arriskua ezaugarritzea.
3. Esposizioa ezaugarritzea.
4. Arriskua ezaugarritzea.
5. Arriskua kudeatzea.
6. Ebaluazio orokorra.

Genetikoki eraldatutako arrain, intsektu, ugaztun eta hegaztientzat honako arrisku arlo hauek identifikatu dira:

• Iraunkortasuna eta inbasio-ahalmena, geneen transferentzia bertikala barne.
• Geneen transferentzia horizontala.
• Interakzioak genetikoki eraldatutako animaliaren eta jomuga-organismoen artean.
• Interakzioak genetikoki eraldatutako animalien eta jomuga ez diren organismoen artean.
• Genetikoki eraldatutako animaliak kudeatzeko erabilitako teknika zehatzek ingurumenean duten eragina.
• Genetikoki eraldatutako animalien eragina prozesu biogeokimikoetan.
• Genetikoki eraldatutako animalien eragina gizaki eta animalien osasunean.

Azkenik, EFSAk, gidaren egilea den aldetik, baieztatu du ebaluazioa kasuz kasu egin beharko dela; hots, eskatutako informazioa aldatu egin daiteke honako hauen arabera: hartzailearen batez besteko potentziala, aurreikusitako erabilera eta genetikoki eraldatutako animalia mota eta horren ezaugarriak.

Arrisku-ebaluazioa: Genetikoki Eraldatutako Animaliak

FDAk argitaratu egin ditu erauzketa arrantzaren sektorera eta arrezifeko arrainak merkaturatzera bideratutako orientazio jarraibideak, hain zuzen ere, ziguatera intoxikazioaren arriskua murrizteko neurrien inguruan aholkuak emateko.

Ziguatera itsasoko alga toxikoak jan dituzten arrainak kontsumitzearen ondorioz edota ziguatoxinak dituzten arrainak kontsumitzearen ondorioz sor daiteke. Toxina horiek arrezifeko arrainen haragian pilatzen dira; besteak beste, meroan, txitxarro arruntean, txelba arruntean, lehoi arrainean, berdel erraldoian eta barrakudan. Arrain horiek, ondoren, merkaturatzeko edo aisialdiko jarduera gisa arrantzan aritzen diren arrantzaleentzako izaten dira, eta, azkenik, etxeetan kontsumitzen dira.

Duela gutxi eginiko argitalpen batean, lehen mailako arrantza produktuen prozesatzaileei gomendatu zaie arrain multzoa aterako duten zonaldeari buruzko informazioa eskuratzea, zehazte aldera arrainek izan dezaketen kutsadura maila, ziguatera sortzen den eskualdeetan dagoen ezagutza mailaren arabera.

Orientazio jarraibide horiek osatu egiten dute 2011. urtean FDAk argitaratu zuen Arrantza Produktuen Arriskuak Kontrolatzeko Gidan jasotako informazioa. Aipatu gidan, arrainek izan ditzaketen arrisku guztien gaineko informazioa jasotzen da, bai eta horiek identifikatzeko eta kontrolatzeko estrategiak abian jartzeko orientazio errazak ere.

Gida

Balioespen honetan EFSAk konparatu egin ditu haragi honek eragin lezakeen arriskua eta zatitutako edo xehatutako haragiaren arriskua (txerri- eta hegazti-haragia). Bertan, produktu horien higienean eragin handiena duten faktoreak identifikatu dira:

• Higiene eta tenperatura egokiak bereizteko prozesuan.
• Lehengaien hasierako kutsadura, mekanikoki bereizi aurretik.
• Biltegiratze egokia (biltegiratzeko tenperatura, epea…).
• Hezurgabetzeko prozesuan sortutako beroa.
• Haragi hauek gainerakoak baino gehiago manipulatu beharra. Horrek areagotu egiten du kutsadura gurutzatuaren arriskua.

Hala ere, haragi hauetan handiagoa da kutsadura mikrobiologikoa, gihar-zuntzak degradatu egiten direlako, eta ondorioz, zuntzen barruko nutrienteak kanporatu eta bakterio patogenoen substratu izan daitezkeelako. Gihar-zuntzen degradazioa lotuta dago mekanikoki bereizteko prozesuekin.

Balioespena: Mekanikoki Bereizitako Haragia. EFSA 2013

EFSAren Animalien Osasun eta Ongizate panelak balioetsi egin du Europar Batasunean Aethina tumida (SHB) eta Tropilaelaps Spp. sartzeari buruzko arriskua.

Aethina tumida (SHB), "Erlauntzaren kakalardo txikia" izenez ere ezaguna, parasito bat da, Afrikako Sahararen hegoaldean dauden eskualde tropikal eta subtropikaletakoa.

Tropilaelaps spp kanpoko parasitosia da, eta batik bat erleen kumeei eragiten dien akaro batek sortzen du. Varroosiak eragindako prozesua larriagotu egiten du. Gaur egun, Asiako eremu jakin batzuetan baino ez da atzematen.

Honako hauek dira gaixotasun horiek EBn sartzeko bideak:

1. Beste herrialde batzuetatik honako hauek inportatzea: erle erregina biziak, erlastar erregina biziak, erlastar koloniak eta erlezaintzan erabiltzeko erle-produktuak.
2. Inguruko herrialdeetatik sartzea, batik bat, erleen eta SHBren mugimendu naturalen bidez.
3. Beste herrialde batzuetatik inportatzea erleenak ez diren produktuak (adibidez, fruta, barazkiak, beste bektore posible batzuk, fomiteak...).

Honako hauek dira SHB sartzeko arriskua murriztu dezaketen ekintzak:

• Beste herrialdeetako agintariek ziurtagiriak egitea, izurririk gabeko igorpenak identifikatzeko.
• Garraiatu bitartean eta mugan tratamendua aplikatzea, izurria deuseztatzeko (erlauntza eta kolonien inportazioan debekatuta dago; beraz, are gehiago murrizten da arriskua).

Tropilaelapsen sarrera prebenitzeko:

• Tratamendu biologikoaren bidez. Erle erreginen kasuan, hori lortzeko gutxienez 21 egunez zaindu egin behar da igorpena erle-kumerik gabekoa izatea. Erlezaintzan erabiltzeko erlauntzeko produktuen inportazioari dagokionez, hori lortzeko gutxienez 21 egunez ekidin behar da erle-kumeen eta/edo helduen arteko kontaktua.
• Eremu jakinetan izurri eza ziurtatzen duten agiriak egitea.

Erleen gaixotasunei arriskuak-EFSA
Erlezaintzari eta animalien osasunari buruzko artikulua - ELIKA
Erleen gaixotasunei buruzko fitxa - OIE

Campylobacter bidezko infekzioak dira EBn gehienetan jakinarazten diren urdail-hesteetako infekzioak. Infekzio hauei dagokienez, Europan:

• Infekzioen maiztasuna handitzen ari da.
• Kasu gehienak noizbehinkakoak dira.
• Oso urtarotasun markatua du udan.
• Zenbait herrialde eragiten dituzten agerraldiak ez dira ohikoak.
• Hegazti-haragia da Campylobacter bidezko infekzioekin gehienetan lotzen den elikagaia: gizakien arteko kasuen % 20-30rekin lotuta dago.

Salmonella bidezko infekzioa da urdail-hesteetako bigarren infekzio arruntena, EBn jakinarazitakoen artean. Horri dagokionez:

• Salmonelosia etengabe murriztu da 2004az geroztik, besteak beste, Europan Hegazti Abeletxeak kontrolatzeko abiarazitako programari esker.
• Hainbat agerraldiren iturria da oraindik ere.
• 2011n zehar lau agerraldi jakinarazi ziren Europako zenbait herrialdetan.

Hesteetako zenbait gaixotasun parasitario, hala nola kriptosporidiosia eta giardiasia, dira, oro har, Europako urdail-hesteetako infekzio gehien eragiten dituztenak. Gainera:

• Aintzat hartu behar da gaixotasun horien azpi-diagnostikoa egiten dela eta sarri ez direla jakinarazten.
• Askotan ur-tratamenduetako akatsekin lotzen dira (esate baterako, 2010/11n Östersunden –Suedia– gertatutako agerraldia).

E. coliri dagokionez, 2011n STEC O104: H4 agerraldia gertatu zen Europan, kutsatutako ernamuinen ondorioz. Agerraldi horrek erakutsi egin zuen beharrezkoa zela kontrol-neurriak hartzea, elikagai gordinen segurtasun mikrobiologikoa eta kontsumitzeko prest dauden elikagaien higienea bermatzeko. STEC andui arruntenak hainbat agerraldi eragiten ditu Europa osoan.

Urdail-hesteetako infekzio jakin batzuk EBko herrialde eta eskualde batzuetan bakarrik jakinarazi dira. Horietako bat da bruzelosia, nagusiki Portugalen, Espainian eta Grezian jakinarazi zena, abeltzaintza-jarduerari (ahuntzen hazkuntza) loturik. Beste kasu bat trikinosiarena da: nagusiki Bulgarian, Errumanian eta Lituanian jakinarazi da, etxean hazitako txerrien eta basurdeen haragiaren kontsumoari lotuta. Bulgariak jakinarazi zituen ekinokokosi kasu gehien.

Yersiniosiari dagokionez, kasuek murrizteko joera dute; baina, kasuen indizea nahiko handia da, oraindik ere, iparraldeko herrialdeetan, Alemanian, Txekiar Errepublikan eta Eslovakian. Infekzioa, sarritan, txerri-haragiaren kontsumoarekin lotzen da.

A hepatitisaren kopurua erlatiboki handia da oraindik Letonian, Txekiar Errepublikan, Errumanian eta Bulgarian.

Datu horiek ECDCk EBn derrigor jakinarazi beharreko gaixotasunei buruz 2012an eginiko txosten epidemiologikotik atera dira. Bertan aurki daitezke Europan Elikagaien bidez Transmititutako Gaixotasunei buruzko 2010eko eta 2011ko datuak.

ECDCren txostena: Europan Elikagaien bidez Transmititutako Gaixotasunak (2012)

ECDCk adierazi du criptosporidiosien jakinarazpenak ugaritu egin direla Erresuma Batuan, Herbehereetan eta Alemanian 2012ko abuztuaz geroztik; zehazki, 2012ko abuztutik urrira bitarteko hamar asteko tartean.

Herrialde horietan abiarazitako epidemiologia-azterketek adierazten dute ez dagoela ugaritze hori justifikatzen duen kausa bakar bat, ezpada zenbait faktoreren konbinazioak eragin ahal izan duela. Orain arte klima-faktoreak aztertu dira, aipatutako herrialdeetan euri gehiago egin baitzuen 2012ko udan. Halaber, aztertzen ari dira botiletan saldutako ura edo ohiko kontsumoko produkturen bat kutsatuta egon zitezkeen ala ez.

EDCDren ustez, Europar Batasuneko biztanleentzako mehatxua txikia da, nahiz eta estatu kideei erne egotea gomendatu dien, kasuak ugaritu egin daitezkeelako. Zehazki, gogoan izan behar da gaixotasun horrek pertsona immunodeprimituetan eta bestelako arrisku-taldeetan eragin dezakeen arriskua, pertsona horiek izaten baitute gaixotasunaren manifestazio larriena.

ECDC Txostena 2012

Elikagaien Segurtasuneko Britainiako Agentziako (FSA) Elikagaien Segurtasun Mikrobiologikoari buruzko Aholkularitza Batzordeak (ACMSF) toxoplasmaren arriskuaren profila egin du elikakatean, Erresuma Batuan.

Batzorde horrek berrikusi egin du gaur egungo toxoplasmosiaren prebalentzia Erresuma Batuko animalien artean, elikagaietan zein gizakien artean, eta identifikatu egin ditu, batetik, ikerketa-lan handiena zein arlotan egin behar den jakiteko zein kutsadura-maila dagokien elikagaiei, eta, bestetik, zein elikagai diren arriskutsuenak. Beste alde batetik, Batzordeak atzeman du toxoplasmaren ookisteek eragindako ingurumen-kutsadura ezin dela alde batera utzi arrisku hau balioestean.

Gaixotutako animalien okela gordinik edo gutxi prestatuta jatean zein kutsatutako ura edatean transmititzen da infekzioa, eta ez ditu sintomak eragiten pertsona osasuntsu gehienen artean; beraz, ez dago ebidentziarik herritar gehienek euren elikadura-ohiturak aldatu behar dituztela justifikatzen duenik.

Arrisku honekiko herritar-talde kalteberei dagokienez (batik bat, haurdunak, umeari transmititu ahal baitiote gaixotasuna jaio aurretik), Batzordeak gomendatzen du gaur egungo aholkuak berrikustea eta eskura dugun azken zientzia-ebidentziaren arabera egokitzea. Gainera, Batzordeak adierazi du beharrezkoa dela antzeko aholkua prestatzea immunitate-sistema ahuldua duten pertsonentzat.

Arriskuaren profila

Elikagaien Segurtasuneko eta Nutrizioko Espainiako Agentziaren (AESAN) Zientzia Batzordeak duela gutxi argitaratu du umeen botulismoari buruzko txostena.

Txosten horretan aztertu egin dira Clostridium botulinum bakterioaren esporekiko esposizioa areagotzen duten faktoreak, eta ohartarazi egin dute oso garrantzitsuak direla adingabekoa inguratzen duten ingurumen-baldintzak, besteak beste, hautsarekin edo lurrarekin izan dezakeen kontaktua.

Elikagai dagokienez, eztia izaten da gehienetan eragilea, nahiz eta maiz ezin izaten den argitu zein den gaixotasuna eragiten duen Clostridium botulinum bakterioaren esporen jatorria.

Azkenik, txostenak ondorioztatzen du, gaixotasunaren inguruko gaur egungo datu epidemiologikoen arabera, gaixotasuna izateko arriskua txikia dela 12 hilabete baino gutxiago duten haurtxoen artean, batez ere ekidin egiten bada eztiaren eta/edo landare-infusioen kontsumoa.

Osasunaren Munduko Erakundeak (OMS) Vibrio parahaemolyticus bakterioaren arriskua balioztatu dute itsaski eta arrainen artean. Bakterio horrek urdail eta hesteetako gaixotasunak eragiten ditu mundu osoan. Itsasoko mikroorganismo hori estuarioetan egoten da modu naturalean eta animalia iragazleetan metatzen da, besteak beste, moluskuetan (ostrak, muskuiluak, txirlak eta abar). Produktu horiek gordinik edo gutxi prestatuta kontsumitzea da bakterioa gizakietara transmititzeko bide nagusia.

OMSk uste du herrialde zehatz batean egindako arrisku balioespena erabil litekeela beste herrialde batzuetan arrisku beraren beste balioespen batzuk egiteko, aintzat hartuta herrialde horretan hazkuntza eta bilketa baldintza ezberdinak egon daitezkeela.

Txostena

Osasun Publikorako eta Ingurumenerako Holandako Institutuak (RIVM) gizakiei elikagaien bidez transmititu ahal zaizkien birusen arrisku-profila egin du. Horretarako, elikadurako hiru birus motari buruz eskuragarri dagoen informazio guztia bildu du:

• A hepatitisa mariskoetan
• Norobirusa fruta eta barazki freskoetan
• E hepatitisa txerrietan

Txosten horretan elikagaiak birusekin kutsatzeko aukerak handitzen dituzten faktoreak biltzen dira, honako arrisku-faktore hauek zehaztuta:

• Frutak eta barazkiak: ureztatzeko erabilitako ura. Bestalde, kutsadura gurutzatua gertatzeko aukera, operatzaileen eskuen bidez edo erabilitako tresnen bidez.
• Mariskoak: uretan birusak egotea eta mariskoak kontsumitu artean kontserbatzeko modua.
• Txerriak: hiltzean birusekin kutsatutako txerrien kopurua. Animalien birus bidezko infekzioa animalia hil baino zenbait hilabete lehenago gertatu bada, aukera asko dago txerriak sendatzeko; beraz, kontsumitzaileen osasunerako arriskua oso txikia izango litzateke.

Gordinik kontsumitzen diren produktuei dagokienez, tratamendu termikorik ez dagoenez, beroak ez ditu birusak indargabetzen, fruta edo marisko batzuen kasuan bezala.

Azkenik, birusen arrisku-profilean ezagutza-hutsune nabarmena identifikatu da; izan ere, alde handiak daude elikagaietan birusak atzemateko metodologian, eta horrek asko zailtzen du elikagaietako birusen kopuru fidagarria zenbatestea. Informazio hori ezinbestekoa da osasunerako arriskua zenbatesteko; beraz, gomendatzen da txosten horretan elikagaietako birusak modu zehatzagoan zehaztea ahalbidetzen duten metodoak hobetzea.

Arrisku profila

Holandako Osasun Publikoko eta Ingurumeneko Institutu Nazionalak (RIVM) txosten bat argitaratu du. Bertan bildu egiten ditu birusen desinfekzio-prozesuak eta aztertu egiten du prozesu horiek elikagaien industriara ezartzean duten eraginkortasuna.

Txosten hori Elikagaien Segurtasunerako Holandako Agintaritzak (NVWA) agindu du, eta birusak indargabetzeko edo desagerrarazteko tratamendu teknologiko nagusien eraginkortasuna ebaluatu da. Oro har, eraginkorrak dira bakterioak indargabetzeko, baina ez da gauza bera gertatzen birusekin. RIVMk ebaluatutako tratamenduen artean honako hauek daude:

• Ur-desinfektatzaileekin eginiko garbiketa-prozesuak (kloro-konposatuak, hidrogeno-peroxidoa edo ozonoa), prozesuaren eraginkortasuna optimizatu eta produktuan agente patogenoen infiltrazioa murrizten dutenak, betiere barazkiak moztu aurretik ezartzen badira.
• Teknologia berriak (irradiazioa edo presio handiak). Horien abantaila nagusia da produktuaren azaleran jarduteaz gain, produktuan ere barneratzen direla, patogenoak indargabetzeko, nahiz eta barazki gehienetan ondore kaltegarriak izan, produktuen kalitate organoleptikoari dagokionez.

Txostenean ondorioztatzen da hesi-teknologiek dutela aukera gehien elikagaien segurtasuna bermatzeko eta kalitatea mantentzeko; beraz, teknologia mota horiek garatzeko lanean jarraitzearen alde egin behar da.

Txostena

Arriskuak Balioztatzeko Alemaniako Institutuak (BFR) aholkatu egin du izoztutako baiarik ez ematea talde bereziki minberei (adin nagusiko pertsonak, jaioberriak eta haur txikiak), aldez aurretik behar beste berotu gabe. Badirudi baia barrualdetik 90º C-ko tenperaturan berotzea nahiko dela bertan egon litekeen edozein birus guztiz indargabetzeko.

Egungo ezagutzaren arabera, infekzio-arrisku handia dago, bai baia freskoetan, bai oso izoztutako baietan ere, baldin eta gutxi edo ezberdin berotu badira eta aldez aurretik norobirusekin kutsatuta bazeuden. Guztira 11.000 gaixotasun-kasu jakinarazi ziren orain arte Alemanian izan den elikagai bidezko gastroenteritis-transmisioaren agerraldi handienean.

Baia eta norobirusen arteko kontaktua ekoizpen-prozesuko zenbait puntutan gerta daiteke; esate baterako, behar ez bezala ureztatzearen edo ongarritzearen ondorioz. Gainera, norobirusarekin kutsatutako pertsonek birusa aleetara zabal dezakete uzta jasotzean edo ontziratzean. Izoztutako baien kasuan, izozte-prozesuaren baitan gehitzen den ur kutsatuaren bidez gerta daiteke norobirusaren eta baien arteko kontaktua.

Liburuxka (BFR): Elikagai seguruak: talde bereziki minberak

ELIKA kontsumitzailea - Birus enterikoak

Ebaluazio gau RIVM eta RKI erakundeek egin dute batera, eta aldez aurretik ECDCk adierazitakoa berretsi da: “Oso aukera gutxi dago birusak giza osasunean inolako eraginik izateko”.

Ondorio horretara iristeko, bi azterketa epidemiologikoren eta serologikoren emaitzak aztertu dira. Bi azterketok animalia gaixoekin eta/edo birus-karga handiko materialekin (erditzeetan eskuratutako material biologikoa, abortuak...) kontaktu zuzena duten pertsonekin egin dira. Hala kasu batean nola bestean ez da gaixotasunarekin lot daitekeen inolako sintoma klinikorik atzeman, eta egindako odol-analisietako batek ere ez du antigorputz-mailarik erakutsi; hortaz, ez dago birusak gizakia kutsatzeko arriskurik, edo arrisku hori biziki txikia da.

Ebaluazio partekatua: Schmallenberg birusa (2012/05/08)

EFSAren Arrisku Biologikoen Panelak balioetsi egin ditu ostretan norobirusak kontrolatzeko dauden metodoak. Adituen Panelaren iritziz, gaur egungo metodoak ez dira eraginkorrak itsaskietako birusak deuseztatzeko. Halaber, adituen taldeak ondorioztatu du birusaren presentzia murrizteko neurrien ardatzak birusaren kutsadurari aurrea hartzea izan beharko lukeela itsaskia hazteko guneetan. Bestetik, panelak dio gomendagarria dela birusaren muga mikrobiologiko onargarria ezartzea EBn merkaturatutako ostren kasuan. Azkenik, PCR metodoa erabiltzen da beste itsaski batzuetan norobirusak atzemateko eta kuantifikatzeko (rRT-PCR), eta adituek uste dute metodo hori egokia izan daitekeela ostretan analisi egokia egingo dela bermatzeko.

Baliospena

Gorotz-materialek kutsatutako elikagaietan atzeman litezkeen birus enterikoek (zehazki Giza Norobirusak eta A hepatitisaren birusa) eragiten dituzte elikagai-jatorriko gastroenteritisak eta hepatitis enterikoak. Nolanahi ere, infekzio gehienak pertsonen arteko kontaktuaren eta kutsatutako fomiteekin izandako kontaktuaren ondorioz izaten dira.

Normalean jatorrian kutsatutako elikagaiak (kusku biko moluskuak, entsaladetarako barazkiak eta baia moduko fruituak), gordinik edo oso gutxi prestatuta kontsumitzen direnak, lotu izan dira gastroenteritisarekin eta hepatitisarekin. Beraz, ezinbestekoa da horien presentzia kontrolatzea, elikagai horietako birusen maila baxuak atzemateko gai diren metodoen bidez.

Europako Batzordeko estandarizaziorako lan-talde batek (CEN/TC 275/WG6/TAG4-viruses in foods) erreferentziazko metodoa garatu eta balioztatu du, birusa atzemateko elikagai nagusietan. Aurki argitaratuko dute metodoa.

EFSAk berrikuspen bat egin berri du. Berrikuspen horretan aztertu egin dute elikagaien bidez transmiti daitezkeen birusen biologiari, epidemiologiari, diagnosiari eta osasun publikoan duen eraginari buruz bildutako informazio guztia.

EFSAren adituen panelaren arabera, ez dago garbi zenbat gaixotasun biral eragiten dituen EBn elikagaien kontsumoak. Halaber, adierazi behar da oraindik ez dagoela zehazterik zein diren elikagai jatorriko gaixotasun biralak eragiten dituzten iturriak (itsaskiak, produktu freskoak, elikagaien erabiltzaileak, elikagai enpresetako ingurumen-baldintzak, eta abar) EFSAk adierazi du, birus-kutsadura saihesteko, garrantzitsuagoa dela aurrezaintzako neurriak aplikatzea, elikagaietako birusak suntsitu edo jarduerarik gabe uztea baino.

Azkenik, Europako agentziak gomendatu du irizpide mikrobiologikoa ezarri behar dela kusku biko moluskuentzat. Nolanahi ere, ez da beharrezkoa izango irizpide hori baldin eta “prestatuta kontsumitu behar da” etiketa badaramate.

EFSAren txostena: Birus enterikoak

NZFSAk beste balioztapen bat argitaratu du norobirusek kozinatu gabeko moluskuetan eragin dezaketen arriskuari buruz. Birus horiek dira gizakien arteko gastroenteritisaren lehenengo eragile ez bakterianoak. Kusku biko moluskuentzat, berriz, ur beltzak dira norobirusez kutsatzeko bide nagusia. Zelanda Berrian ostra gordinen kontsumoa da birus mota horrek eragin dezakeen intoxikazioaren arrazoi nagusia.

NZFSAren Balioztapena

Azken urteotan gora egin du norobirusek eta rotabirusek eragindako gaixotasunen gaineko jakinarazpen-kopuruak. Birusen jokaera bakterioena ez bezalakoa denez, horiek kontrolatzeko beste estrategia batzuk behar dira. Horregatik, Arriskuak Balioztatzeko Institutu Federalak (BfR) sinposioa antolatu du, elikagaiek transmititu ahal dituzten birusei buruz. Sinposioan 100 aditu baino gehiago elkartu dira, eta honako gai hauek aztertu dituzte: transmisio bideak, birusak antzemateko metodo berriak garatzea eta elikagaiek transmititu ahal dituzten birusak moteltzeko edo inaktibatzeko bideak.

Informazio gehiago

Ipar Amerikako zenbait agentziak egin dute balioespen hori. Bertan, Oso Patogenoa den Hegazti-gripearen birusak (HPAIV) Osasun Publikoan duen eragina balioetsi dute, zehazki oilategi-hegaztien haragia, arrautzak, eta horien produktu eratorriak kontsumitzeak izan dezakeen eragina.

Arrisku balioespen horrek bi helburu ditu: 1) Kalkulatzea, batetik, HPAIVk kutsatutako produktu horiekiko esposizioa eta, bestetik, produktu horiek kontsumitzeagatik egon daitekeen gaixotzeko arriskua. 2) Estatu Batuetako ustiategietan birusa antzemanez gero, arriskua murrizteko estrategiak balioestea.

Erabili duten ereduaren arabera, produktuak egoki prestatzen badira, arriskua “ezdeusa” da.

USDAren Baliostapena

EFSAk adierazpen bat argitaratu du, H1N1 gripea elikagaien bidez transmititzeko aukerari buruzko txostena egin ostean. Adierazpen horrek honako ondorio hauek biltzen ditu:

1. Antzeman da gizakiak birusa transmititu ahal diola hegazti- eta txerri-aziendari. Nolanahi ere, gaur egunera arte ez dago ebidentziarik alderantzizko transmisioa (aziendarengandik gizakiengana) gerta daitekeela ziurtatzeko.
2. Birusa ez da haragira iristen eta ez du kolonizatzen. Hala ere, aurki daiteke karga biral txikia duen haragia.
3. Haragi kontsumoaren bidez, gizakia kutsa badaiteke ere, ziurrenik, birusa inaktibatu egingo da hesteetara iritsi aurretik.
4. Haragia egoki prestatuz gero, segundo gutxitan murriztu dezakegu karga birala.
5. Animaliak zatikatzeko ekipamenduetan erabiltzen diren desinfektatzaile gehienek inaktibatu egiten dute birusa.

Gauzak horrela, txostenak ondorioztatzen du txerri- eta hegazti-haragiak ez direla kaltegarria kontsumitzaileen osasunerako (H1N1 gripea elikagaien bidez transmititzeko aukerari dagokionez).

H1N1 berriaren gaineko txostena

Nekazaritza eta Elikadurarako Nazio Batuen Erakundeak (FAO) H5N1 Hegazki-Gripearen egoera mundialen informazioa argitaratzen du

Informazioa

Europako Batzordeko orrialde hauen bidez ondoko informazioa lortu ahal izango duzue: Hegazti-gripearen gaineko informazio zehatza; Europa mailako erantzuna zein den, eta abere osasunean eta giza osasunean duen garrantzia.

Abere Osasuna
Giza Osasuna

Elikagaien Segurtasuneko Europako Agintaritzaren (EFSA) Arrisku Biologikoen gaineko Zientzia Panelak (BIOHAZ) txosten bat argitaratu du. Bertan, Oso Patogenoa den Hegazti-gripearekin kutsaturiko elikagaiak aztertu dituzte jakiteko ea ugaztunak kutsatu ahal diren (elikagaiak kontsumituz gero). Birusa, giza hesteetan hazi ahal delaren ebidentzia epidemiologikorik ezean, oraingoz, arnas eta bide orofaringeoak onartzen dira kutsa bidetzat. Ondorioz, beharrezkoa izango da ikerketa gehiago egitea birusaren sarbideak eta infekzio-bideak zehatzago ezagutzeko.

Ingurumen, Elikagai eta Nekazaritza Gaietako Britainiako Sailak (DEFRA) kontrol eta biosegurtasun neurri batzuk argitaratu ditu Hegazti-griperen arriskua hegazti-ustiategietan murrizteko. Era berean, hainbat gomendio argitaratu ditu langileak babesteko. Horrekin batera, Erresuma Batuan gaixotasuna sartzeko arriskua kontuan hartuta, Arriskuaren Ebaluazioa ere argitaratu du.

Informazio gehiago

Ingurumen, Elikagaien eta Landa Gaietako Sail britainiarrak (DEFRA) burutu du ekialdeko Europan Oso Patogenoa den Hegazti gripearen (HPAI) gainekoa. Horretarako, Asia, Turkia, Errumania, Kroazia eta Errusiako alde europarrean agerturiko kasuak direla eta, kontuan hartu dute H5N1 birusak eragindako HPAI Erresuma Batuan sartu ahal dela. Ebaluazioaren arabera, gaixotasunak probabilitate handiak ditu Erresuma batuan sakabanatzeko. Era berean, une honetan ziurrak ez diren hainbat faktore zehaztu dituzte, bai eta H5N1 birusa kutsaturiko erregioetatik Erresuma Batura sartzeko bideak ere (ingelesez).

Elikagaien Segurtasuneko Europako Agintaritzaren (EFSA) Arrisku Biologikoen gaineko Zientzia Panelak (BIOHAZ) eguneratu egin du indarrean egon den zientzia-iritzia Behien Entzefalopatia Espongiforme gaixotasunari buruz (EEB). Helburua izan da ezagutaraztea nolako arriskua duen gaixotasun horren zaintza berrikusteak hainbat estatu kidetako giza eta animalien osasunean. Horretarako, Panelak hainbat datu aztertu ditu, hain zuzen ere Europako legediko zaintza- sistemak eta kontrol neurriak gutxienez azken sei urteotan ezarrita dituzten 25 herrialdetako datuak.

Ebaluazioa egiteko hainbat agertoki hartu dituzte aintzat. Agertoki batzuk errealistagoak izan dira eta beste batzuk, berriz, “okerrenak” izan dira. Ebaluazio horren bidez, Panelak ziurtatu du, batetik, EEB izurria gainbeheran dagoela; eta, bestetik, zaintza-sistemaren sentikortasun mailara iristen ari dela. Zaintza sistema horrek gaur egun onetsitako test azkarrak erabiltzen ditu.

Panelak gomendatzen du berriz balioetsi behar dela gaur egungo zaintza-sistemaren sentikortasun maila, bai eta etorkizuneko sistemarena ere; horrela antzeman ahal izango baitira EEBren ohiz kanpoko kasuen prebalentzia, EEBren ohiko kasuak berriro agertzen ote diren edo EETren beste kasu bat agertzea ote den aziendan. Halaber gomendatzen du aztertu egin behar direla datozen urteetako datu berriak, gaixotasuna gainbeheran dagoela ziurtatu ahal izateko. Azkenik, azienda osasuntsuan EBBren zaintza murriztu edo kendu egiten bada, gomendatzen du zaindu egin behar dela elikakatean ez dela sartzen animalia kutsaturik.

BIOHAZ panelak ondorioztatu du Entzefalopatia Espongiforme Transmitigarriak (EETak) kutsatzeko arriskua, Scrapie klasikoa duten hausnarkari txikien semena edo enbrioiak erabiltzeari lotutakoa, txikia dela edo ez dagoela ia arriskurik.

Nolanahi ere, daturik ezean, ezin da horrelakorik ziurtatu. Hausnarkari txikietan Scrapie klasikoa eta BSEren patogenia oso antzekoak direnez, BSEk ere antzeko arriskua eragin dezake. Bestalde, egiaztatu egin dute intseminazio artifizialaren eta enbrioi-transferentzien prozesuetan EETen transmisio iatrogenikoa gertatzeko arriskua dagoela. Animalia jatorriko hormonek eta erabilitako kirurgia tresnek eragiten dute arrisku hori.

Panelak gomendatzen du prozesu horietan hausnarkarien hormonen ordez, proteina birkonbinatzaileak erabiltzea.

EFSAren iritzia

EFSAK txosten bat argitaratu du. Txostena Austriako Institutu Teknologikoak (AIT) egin du, eta bertan animalia-jatorrikoak ez diren elikagaiek (bakterio, birus eta parasito patogenikoekin kutsatuak) transmititutako gaixotasunen inguruko arrisku biologikoen berrikuspen zehatza egiten da.

Nazioarteko 432 argitalpenetako datuen bidez (datu horiek zientziako datu-baseetako 7.710 sarreratatik eta 51 bibliografia-iturritatik atera dira), patogenoen eta animalia-jatorrikoak ez diren ur-kopuru handiko elikagaien (frutak, barazkiak, zukuak eta belar usaintsuak) arteko konbinazio posibleak identifikatzea lortu dute.

Gaixotasunen agerraldien kopuruak eta larritasunak eman dute oinarria lehenengo balioespena egiteko. Balioespen horretan ezarri dira irizpide kualitatiboak, besteak bete, patogenoen prebalentziari eta elikagaiaren eta patogenoaren arteko interakzioari dagokienez. Halaber, interakzio horien inguruko hiru lehentasun zehaztu dira:

1. lehentasuna:

• Hosto berdeko landareak (bereziki letxugak eta ziazerbak) E. coli patogenoarekin eta Salmonella spprekin konbinazioan, hosto berdeko barazkietan eta tomateetan.
• EBn bereziki, izoztutako marrubiak Norobirusarekin lotzen dira.
• Beste herrialde batzuetan, meloia eta fruta tropikalak (mango eta papaia) Salmonellarekin daude lotuta.

2. lehentasuna:

• EBn, letxuga/Norobirusa eta belar freskoak (albahaka)/Salmonella spp konbinatzen dira. Tomate erdilehorrak, berriz, A hepatitisaren birusarekin lotzen dira eta azenario birrinduak Yersinia pseudotuberculosisarekin.
• Europar Batasunekoak ez diren herrialdeetan honako hauek dira konbinazioak: letxuga/Norobirusa, ziazerbak/E.coli patogenikoa eta meloia/Listeria monocytogenes.

3. lehentasuna:

• Europako herrialdeetan, pepinoa parasitoekin lotzen da.
• Europakoak ez diren herrialdeetan, A Hepatitisaren birusa lotzen da pasteurizatu gabeko laranja-zukuarekin eta tipulekin.

EFSAk ondorioztatu du txostenak zientziako datu-base zabala eskaintzen duela. Datu-base hori animalia-jatorrikoak ez diren elikagaien segurtasuna hobetzeko neurri zehatzak ezartzeko eta horiekin lotutako gaixotasunak prebenitu eta kontrolatzeko erabiliko da.

Animalia-jatorrikoak ez diren elikagaiekin lotutako arrisku biologikoen txostena

EFSAk eta ECDCk argitaratu egin dute EBn zoonosiei, agente zoonotikoei eta elikagai jatorriko agerraldiei buruzko 2011. urteko txostena. Txostena egiteko, 27 estatu kideek igorritako datuak erabili dira, eta 10 zoonosiei buruzko eta EBko elikagai jatorriko agerraldiei buruzko informazioa jasotzen du.

Hona hemen txosten horren ondorio nagusiak:

2011. urtean, EBn gizakien campilobacteriosi kasuak areagotu egin ziren 2010. urtekoekin alderatuta. Egiaztatutako campilobacteriosi kasuen kopuruak hazteko joera nabarmenari heldu dio azken lau urteotan. Nabarmentzekoa da Campylobacteren presentzia oilasko haragian. Gizakien campilobacteriosiak oraindik ere zoonosirik ohikoena izaten jarraitzen du, 220.209 kasu egiaztatu dira eta.

Gizakiongan aurkitutako salmonellosi kasuen kopurua, berriz, % 5,4 murriztu zen 2010. urtearekin alderatuta, eta % 37,9 2007. urtearekin alderatuta. Guztira, 95.548 kasu egiaztatu erregistratu dira 2011. urtean. Elikagaiei dagokienez, Salmonella izan da sarrien detektatu den gaixotasuna oilaskoaren haragi freskoan.

Gizakien arteko listeriosi kasuen kopurua nabarmen murriztu zen 2010. urtearekin alderatuta. Egiaztatutako 1.476 kasu erregistratu ziren 2011. urtean, baina, aurreko urteetan bezala, heriotza tasa altua atzeman dute (% 12,7). Batez ere honako elikagai hauetan aurkitu da Listeria monocytogenesa: arrantza produktuak, gaztak eta hartzitutako hestebeteak.

2011. urtean, guztira egiaztatutako Escherichia coli berotoxigenikoaren 9.485 kasu erregistratu ziren. Horrek esan nahi du 2,6 aldiz areagotu zela 2010. urtearekin alderatuta. Serotaldea ezaguna zen kasuetan, gehienak O157 serotaldeak eragindakoak izan ziren. Beste alde batetik, eta nagusiki Alemanian izandako agerraldi handiaren ondorioz, 1.064 kasu identifikatu dira O104 serotaldeak eraginda (% 20,1 serotalde ezaguneko kasuen artean). 1.006 kasutan, Sindrome Hemolitiko Uremikoa izeneko gaixotasun larria antzeman zuten. Gizakien artean jakinarazitako Escherichia coli berotoxigeniko kasuen kopurua areagotuz joan da EBn 2008. urteaz geroztik. Animalia eta elikagaien laginetan, Escherichia coli berotoxigenikoaren presentziak eragindako emaitza positiboak behi-aziendan eta behi-haragian atzeman zituzten, baina bakterio hori beste animalia espezie eta elikagai mota batzuetan ere atzeman zen.

Yersioniosiari dagokionez, azken bost urteotan beheranzko joera nabarmena izan da.

Gizakien artean egiaztatutako Mycobacterium bovis kasuen kopurua murriztu egin zen 2010. urtearekin alderatuta.

Gizakien artean egiaztatutako bruzelosi kasuen kopuruak murrizten jarraitu zuen EBn 2011. urtean.

Gizakien artean antzemandako trikinosi kasuen kopurua baxu mantendu zen 2009. urtearekin eta aurreko urteekin alderatuta. 2011. urtean, Trichinella kasuak gehiago aurkitu ziren txerrien artean 2010. urtean baino.

Elikagai jatorriko agerraldiei dagokienez, guztira 5.648 kasu erregistratu ziren. Horrek berekin, gizakien artean 69.553 kasu, 7.125 ospitaleratu eta 93 heriotza ekarri zituen. Erregistratutako agerraldi gehienak Salmonellak, toxina bakterioek, Campylobacterek eta birusek eragindakoak izan ziren. Hala ere, Escherichia coli berotoxigenikoak eragin zuen gizakien artean kasu gehien izan dituen agerraldia. Bakterio horrek Shiga toxina sortzen du, eta kutsatutako hazi hozituen kontsumoarekin lotuta dago.

2011ko TXOSTENA

Animalia-jatorrikoak ez diren elikagaiekin lotutako patogenoen zerrendako lehenengo postuetan, honako hauek aurkitzen ditugu:

1. Salmonella spp. gordinik kontsumitutako hosto berdeko begetaletan
2. Salmonella spp. zurtoina eta erraboilak dituzten ortuarietan
3. Salmonella spp. tomateetan
4. Salmonella spp. meloietan
5. Escherichia coli patogenoak leka freskoetan, lekaleetan edo laboreetan

Horixe izan da EFSAk emandako zientzia-iritziaren emaitzetako bat. Iritzi horrek analisi bat biltzen du, Europan 2007tik 2011ra bitartean elikagaien bidez transmititutako gaixotasunen agerraldien datuei buruzkoa.

Iritzi honetan aipatzen den beste ondorioetako bat da animalia-jatorrikoak ez diren elikagaiek agerraldien % 10 eragin zituztela, kasuen % 26, ospitalerazteen % 35 eta heriotzen % 46. Alde batera utziko bagenitu Europako VTEC O104ren agerraldiei buruzko datuak, aldatu egiten dira arestian emandako datuok, eta honela geratuko lirateke: animalia-jatorrikoak ez diren elikagaiek agerraldien % 10 eragin zituzten, kasuen % 18, baina ospitalerazteen % 8 eta heriotzen % 5 baino ez.

Zientzia-iritzia: patogenoen arriskua animalia-jatorrikoak ez diren elikagaietan.

EFSAk informazio-orri bat sortu du elikagaien bidez transmititzen diren zoonosiei buruz. Bertan, gainera, zoonosiei aurre nola egiten dien azaltzen du, eta, bereziki nabarmendu egiten du Salmonellaren eta antibiotikoekiko erresistentzien kontrola.

Elikagaien zoonosiak infekzio edo gaixotasunak dira, zuzenean transmititu ahal direnak animalia gaixoen bidez. Halaber, zeharka ere transmititu ahal dira, mikroorganismo patogenoek (bakterioak, toxinak, birusak eta parasitoak) kutsatutako elikagaiak kontsumitzean.

Elikadurako toxiinfekzio gehien eragiten dituzten patogeno arruntenak Campylobacter, Salmonella eta birusak (A hepatitisa eta norobirusa) dira, animalia osasuntsuen hesteetan egon ohi direnak. Alabaina, kutsatzeko arriskua elikagaien ekoizpen-kate osoan dago; beraz, oso garrantzitsua da etapa guztietan kontrola eta prebentzio-lanak egitea. Haragi gordina eta bestelako lehengaiak modu egokian manipulatzea (higiene- eta kuzinatze-jarduera egokiak barne) lagungarri izan daiteke patogeno horiek elikagaietan sortzen duten arriskua saihestu edo murrizteko.

EFSAk zoonosiei aurre egiteko, besteak beste, honako lan hauek gauzatzen ditu: Europako elikadura-zoonosien prebalentzia urtero zaintzea, prebalentzia hori ahalbidetzen duten arrisku-faktoreak aztertzea eta Arriskua Ebaluatzea eta Kudeatzea. Horien guztien helburua da zoonosi horien arriskuak saihesteko eta kontrolatzeko neurriak hartzea.

EFSAren informazio-orria, elikadura-zoonosiei buruzkoa

Erresuma Batuko Elikagaien Segurtasun Mikrobiologikorako Aholkularitza Batzordeak (ACMSF) 2011ko urteko txostena argitaratu du. Bertan laburtzen ditu urte horretan landutako gai guztiak eta emandako ebazpen guztien ondorioak.

ACMSF Batzordeak 2011n ebaluatutako arriskuen artean honako hauek daude:

• Mycobacterium bovis eta pasteurizatu gabeko esneak eta esnekiak kontsumitzeari lotutako arriskuak giza osasunerako.
• Toxoplasma gondii: arrisku-profila elikakatean.
• Clostridium botulinum: botulismo-agerraldiak eta toxina motak behi, ardi eta ahuntzetan.
• Listeria monocytogenes: kontsumitzeko prest dauden produktuei lotutako agerraldiak.
• Campylobacter: oilaskoen gibel-pateen kontsumoari lotutako agerraldia.
• Elikagaien bidez transmititutako birusak.
• E.coli verotoxigenikoa: informazio epidemiologikoa eta ikerketa mikrobiologikoei buruzkoa Alemania eta Frantziako agerraldian.

Batzordeak, halaber, FSAk argitaratutako zenbait txostenetan parte hartu du:

• Hesteetako gaixotasun infekziosoei buruzko bigarren azterlana.
• Nekazaritzako hondakin eta baliabideei buruzko jarduera-programa.
• Kontsumitzaileek etxeetan dituzten ezagutza, jarrera eta ohiturei buruzko azterlana.

Batzorde honek 1990az geroztik eman dio aholkularitza administrazio britainiarrari. Oinarrian bere baitan sortutako zenbait lan-talde daude, hala nola: "elikagaien bidez transmititutako birusak", "elikagaien bidez transmititutako gaixotasun infekziosoen epidemiologia", "patogeno emergenteak" edo sortu berri den "herritar-talde minberak" izenekoa.

Datozen urteei begira, arestian aipatutako arriskuak aintzat hartzen jarraitzeaz gain, Batzordearen asmoa da ospitaletan elikagaiak prestatzeko erabiltzen diren tekniken eta horrek segurtasun mikrobiologikoan duen eraginaren inguruan lan egitea.

ACMSF 2011 Annual Report

ACSAk txosten bat argitaratu du, eta bertan 2008tik 2010era bitartean elikagaien bidez transmititzen diren zoonosien datuak biltzen dira. Datuak Nekazaritza, Abeltzaintza, Arrantza, Elikadura eta Natur Ingurumena Sailaren (DAAM) eta Osasun Sailaren (DS) eskutik lortu dira. Lehenengoak ekoizpen-animalia biziei, pentsuetako zoonosiei eta basoko faunan duten eraginari buruzko informazioa eman du, eta Osasun Sailak hiltegietako, elikagaietako eta pertsonen zoonosiei buruzko datuak.

Txostenean, gainera, Kataluniako, Espainiako eta EBko datuak erkatzen dira.

Datuen arabera, Campilobacter-a da gaur egun gizakien gastroenteritisaren eragile nagusia. Zehazki, egonkor mantentzen da. Campilobacter-ak abeltzaintza ustiategietan duen prebalentziari buruzko datuak ere egonkor mantentzen dira, eta ez dira Salmonellaren proportzio berean murriztu. Campylobacter jejuni da gizakien artean gehien atzematen den espeziea.

2008an 7.122 enteritis-kasu atzeman ziren, eta horietatik % 47,6 Campilobacter-ak eragin zituen. 2009an proportzioa % 45,47koa izan zen (3.578 Campilobacter kasu atzeman ziren 7.869 enteritisen artean) eta 2010ean % 46,6koa (2.926 Campilobacter kasu 6.282 enteritisen artean).

Salmonellosia da, kopuruaren arabera, gizakien artean gehien agertzen den bigarren zoonosia. 2004az geroztik, Salmonella kasuen kopurua nabarmen murriztu dela ikusi da: ia % 50. Datuak bat egiten du hegazti-ustiategietako Salmonellosi zoonotikoen prebalentzia nabarmen murriztearekin.

Azkenik, txostenak azaltzen du Listeria monocytogenes izenekoa oso patogeno garrantzitsua dela; izan ere, jakinarazpen-kopurua txikia izan arren, hilkortasun-tasa handia izan dezaketen gaixotasun larriak eragiten ditu. Horrez gain, Listeriaren transmisio-bide nagusia elikadura da.

Txostena

2011n FSA-Eskoziak merkatuko elikagaien 9.200 lagin hartu zituen. Horietatik 5.000 baino gehiago mikrobiologiaren ikuspegitik aztertu ziren, eta 4.188 substantzia kimikoak atzeman nahian aztertu ziren (kutsatzaileak, gehigarriak eta alergenoak barne).

Aurreko urteetan egindako azterlanetan bezala, emaitzek erakutsi zuten elikagai gutxik zutela loturaren bat elikadura-patogenoekin; izan ere, ezadostasunen % 83 higiene-adierazle diren bakterioen kopuru handiak eragin zituen. Bakterio horiek ez dira arriskutsuak, baina erakutsi egiten dute elikagaiak prestatzean eta manipulatzean higiene-jardunbide ezegokiak erabili direla.

Emaitza kimikoetako ezadostasun gehienak (% 88) etiketatze-kontuei dagozkie, eta ez hainbeste substantzia kaltegarrien presentziari edo elikadura-gehigarrien erabilera okerrari.

Laburbilduz, FSA-Eskoziaren arabera, bere elikagaiek elikagaien segurtasunari dagokion araudia betetzen dute eta badaude mekanismo egokiak emaitza txarrak atzeman eta horiei erantzuteko.

Elikagaien zaintza Eskozian 2011n

Txostenean elikagaien bidez transmititutako gaixotasunei buruzko azken zientzia-argitalpenak aztertzen dira, eta Klima Aldaketaren ondorioz gehien aldatuko diren ingurumen-parametroekin lotzen dira.

Txostena ECDCk argitaratu du, eta honako hauek dira ondorioetako batzuk:

• Kanpilobakteriosia eta salmonellosia dira ingurumenaren tenperaturarekin gehienetan lotutako gaixotasunak.
• Kanpilobakteriosia eta “Vibrio ez-kolera”-k eragindako infekzioak uraren tenperaturari daude lotuta.
• Kriptosporidiasia eta kanpilobakteriosia dira, hurrenez hurren, euriarekin gehien lotutako gaixotasunak.
• Kriptosporidiasia eta “Vibrio ez-kolera”-k eragindako infekzioak, hurrenez hurren, eurien ondorioekin daude lotuta.

Ikus daitekeenez, kanpilobakteriosia zenbait ingurumen-adierazleri hertsiki lotutako gaixotasuna da eta datozen urteetan, klima aldaketaren ondorioz, ugaritu egin daitekeela. Beste gaixotasunetako bat, salmonellosia, sarri askotan ingurumenaren tenperaturarekin dago lotuta, eta horrek gaixotasunaren prebalentziak gora egingo duela aurreikustea dakar. Nolanahi den ere, gaixotasun horren prebalentziak behera egin du azken urteotan, Osasun Publikoan hartutako neurriei esker (Higiene Praktika Egokiak, Manipulazio Praktika Egokiak, etab.).

ECDCren azterketa: Klima aldaketa eta Elikagaien

Elikagaien Segurtasunerako Europako Agentziak (EFSA) eta Gaixotasunak Kontrolatzeko eta Prebenitzeko Europako Zentroak (ECDC) txosten bat argitaratu dute. Bertan jasotzen da 2010ean Europar Batasunean atzemandako elikagai-jatorriko gaixotasun zoonotikoei buruzko informazioa. Txostenak 15 gaixotasun zoonotikori buruzko datuak biltzen ditu, eta ondorio nagusia da Salmonella kasuak % 9 murriztu direla aurreko urtearen aldean. Halaber, gaixotasun horren kasuak murrizten diren seigarren urtea da.

Bestalde, Campylobakteriosia da, 2005az geroztik, Europar Batasunean gaixotasun gehien eragiten dituen elikagai-zoonosia, eta kasuak ugaritzen diren bosgarren urtea da.

Txostenaren arabera, Europar Batasunean pertsonen Salmonellosi kasuen kopuruak behera egiteko arrazoi nagusia da Europa mailan programak ezari direla kortako hegaztiengan (arrautzetarako oiloengan bereziki) bakterioaren kopurua murrizteko. 2010ean 99.020 Salmonelosi kasu atzeman ziren, eta 2009an 108.618 kasu. Salmonella oilasko- eta indioilar-haragian atzeman da batik bat.

2010ean 212.064 Campylobacter kasu atzeman ziren pertsonengan, hau da, 2009an baino % 7 gehiago. Bakteria hori batik bat oilasko-haragi gordinean atzeman da.

Elikagai-jatorriko beste gaixotasun batzuei dagokienez, txostenak azaltzen du Escherichia coliaren (STEC/VTEC) 4.000 kasu atzeman direla gizakiengan, 2010ean. Bakteria hori behi-haragian aurkitu da batez ere. Listeriak pertsonengan eragindako infekzioek behera egin dute apur bat: 1.601 kasu egiaztatu dira.

Azkenik, txostenaren arabera, 2010ean elikagai-jatorriko 5.262 agerraldi atzeman ziren. Agerraldi horietan 43.000 pertsona infektatu ziren, eta horietatik 25 hil egin ziren. Agerraldien kausa nagusiak Salmonella (agerraldi guztien % 31), Norobirusa (% 15) eta Campylobacter (% 9) birusak izan ziren. Agerraldiekin lotura handiena izan duten elikagaiak, bestalde, arrautzak eta arrautzetatik eratorritako produktuak izan dira. Dena den, azken urteotan barazkiek gero eta agerraldi gehiago eragin dituzte.

Elikagaien zoonosiari buruzko txostena (2010)

Gaixotasunak Prebenitzeko eta Kontrolatzeko Europako Zentroak (ECDC) 2009ko datu epidemiologikoak argitaratu ditu, EBn nahitaez jakinarazi behar diren gaixotasunei buruzkoak. Besteak beste, elikagaien bidez transmititutako honako gaixotasun hauei buruzko datuak nabarmendu nahi ditugu:

• Kanpilobakteriosia da, oraindik ere, Europan gehien jakinarazten den urdaileko eta hesteetako infekzioa. 53,07 kasu daude 100.000 biztanleko, eta badirudi kasu-kopurua mantendu egin zela 2006. eta 2009. urteen artean.
• Salmonellosi-kasuek behera egin dute etengabe azken 4 urteotan, baina urdaileko eta hesteetako infekzio ohikoenetarikoa da oraindik.
• E.coli Verotoxigenikoa (VTEC) dela eta jakinarazitako kasuen kopuruak nabarmen egin du gora, eta joera hori mantentzen du 2006az geroztik (2009an 0,86 kasu egon zen 100.000 biztanleko). Kasu horietatik guztietatik, 242k Sindrome Hemolitiko Uremikoa (SHU) garatu zuten, eta hori % 66ko gorakada da 2008ko datuen aldean.
• Listeria-ri dagokionez, bakterio horri lotutako kasu-kopurua egonkorra izan da azken 4 urteotan.

ECDCren 2009ko txostena

Epidemiologia Zentro Nazionalak argitaratu egin ditu 2010ean zehar Mikrobiologia Informazio Sistemari (IMS) jakinarazi zitzaizkion nahitaez adierazi beharreko gaixotasunei buruzko datuak. Elikagaien bidez transmitituriko gaixotasunei dagokienez, honako emaitza hauek dira aipagarriak:

• Campylobacter bakterioa da, oraindik ere, bakterio-gastroenteritisaren lehenengo eragile nagusia. 6.177 kasu deklaratu ziren, eta horietatik 5.286 kasutan C. jejuni izan zen bakterio-espezie nagusia.
• Salmonellarekin lotutako 4.419 kasu egon ziren, eta Salmonella enteritidis izan zen gehien deklaraturiko serotipoa (1.329 kasu). Horren atzetik dago S. typhimurium serotipoa (1.279 kasu).
• Birusek eragindako urdaileko eta hesteetako infekzioei dagokienez, nabarmentzekoak dira rotabirusak; izan ere, hirugarren lekua hartzen dute infekzio urdaileko eta hesteetako infekzioen artean (3.363 kasu jakinarazi ziren).
• Parasitoen artean 578 giardiasi-kasu eta Cryptosporidiumarekin lotutako 57 kasu jakinarazi ziren.
• Yersinia enterocolitica dela eta, 323 kasu jakinarazi ziren.
• Botulismoari dagokienez, 8 kasu jakinarazi ziren (13 kasu izan ziren 2009an), eta horien erdiak lotura dauka etxeko tomate-kontserbaren kontsumoak eragindako brotearekin.

CNEaren Txosten Epidemiologikoa 2010

Gipuzkoako Osasun Publikoko Zuzendariordetzak txosten bat argitaratu berri du. Txostena Zaintza Epidemiologikoari buruzkoa da. 2010. urtean elikagai jatorriko 8 broteren berri eman da; 89 pertsona kaltetu dituzte brote horiek.

Orohar, 2010. urtean, 487 Salmonellosi kasu jakinarazi dira. Kopuru hori aurreko bi urteetako isolamenduen kopuruaren antzekoa da. Isolatutako serotiporik ohikoenak S. enteritidis (jakinarazpenen % 64) eta S. typhimurium (% 22) izan dira.

Campylobacter bakterioa da 2004. urteaz geroztik gastroenteritis bakterianoaren lehenengo arrazoia Gipuzkoan. Eta, nahiz eta C. jejuni bakterioak eragindako kutsaduren kopuruak zertxobait behera egin duen 2005. urteaz geroztik, beherakada hori ez da Salmonellaren kasuan antzemandako beherakada bezain nabarmena.

Rotabirusekin lotutako jakinarazpenak 440 izan dira. Beraz, eten egin da azken bi urteotako beheranzko joera.

Txosten Epidemiologikoa -Gipuzkoa 2010-

Sor Litezkeen Patogenoen Floridako Unibertsitateko Institutuak (EPI) identifikatu egin ditu AEBetan elikagaien bidezko toxiinfekzio gehienak eragiten dituzten elikagaien eta patogenoen arteko 10 konbinazioak. Zerrenda hori egiteko, 14 patogeno (gaixotasunen eta ospitaleratzeen % 95 eragiten dituztenak) eta 12 elikagai kategoria konbinatu dituzte. Guztira 168 konbinazio lortu dituzte eta zenbatetsi egin dute patogeno bakoitzak zer-nolako eragina duen giza osasunean. Horretarako, parametro hauek neurtu dituzte: intzidentzia, gaixotasunek eragiten dituzten kostuak eta bizitza kalitatea murriztea (QALYak).

Azterlan horren emaitzen artetik honako hauek dira aipagarrienak: Campylobacter bakteriak, batik bat, oilaskoak kutsatzen ditu, Listeriak hestebeteak eta gazta freskoak, Norobirusak osagai anitzeko elikagaiak, E.colik haragia eta Salmonellak elikagaien toxiinfekzio gehienak eragiten ditu. Gainera, azken 10 urteotan ez dute behera egin Salmonellak eragindako toxiinfekzio kasuek, eta 10 konbinazio horietatik 4 oso arriskutsuak dira haurdunentzat eta garatzen ari diren umekientzat.

Azterlana egin dutenek ohartarazi dute emaitza horiek ez direla erabili behar 10 elikagaiak ekiditeko. Baina, aintzat hartu behar dira gogorarazteko patogenoek zenbait elikagai kutsa ditzaketela, batik bat, elikagaiak kontserbatu, erabili eta prestatzen direnean.

Top Ten: Patogenoak elikagaietan

Txosten horrek 2009. urteari egiten dio erreferentzia eta aztertu egiten ditu zoonosiei eta elikagaiek transmititu ahal dituzten gaixotasunen (ETG) agerraldiei buruzko datuak Europan. Txosten horren ondorioetatik honako hauek dira aipagarrienak:

• Urte honetan 108.614 salmonelosi kasu jakinarazi dira. Beraz, gaixotasunak beheranzko joera izaten jarraitzen du beste urte batez.
• Campilobakteriosia gaixotasun zoonotikoak eragin ditu jakinarazpen gehien (198.252 kasu).
• 2008. urtearekin erkatuz gero, 2009an listeriosi kasu gutxiago jakinarazi dira, hain zuzen ere % 19,1 gutxiago; izan ere, guztira 1.645 kasu jakinarazi dira.
• Elikagaiek transmititu ahal dituzten gaixotasunen 5.500 agerraldietatik gehienak Salmonella bakteriak, birusek eta bakteria-toxinek eragin dituzte.

EFSAren txostena 2009

Gaixotasunak Kontrolatzeko eta Prebenitzeko Europako Zentroak (ECDC) urteko txostenaren 4. edizioa argitaratu du, Europan derrigorrean jakinarazi behar diren gaixotasunen zaintza epidemiologikoari buruz. Gaixotasun kategorien artean daude elikagaien bidez transmiti daitezkeen gaixotasunak eta zoonosiak. Azken talde horretan bi gaixotasunek baino ez dute goranzko joera: campilobacteriosiak eta yersiniosiak.

Txostena

ECDCk Europako gaixotasun transmitigarriei buruzko epidemiologia-txostena argitaratu du. Txosten hori 2008. urteari dagokio. Elikagaiek transmititu ahal dituzten gaixotasunen (ETG) gaineko datuei bagagozkie, txostenak jasotzen du campylobakteriosiari buruzko jakinarazpenek behera egin dutela 2008. urtean, 2007. urtean baino % 3 jakinarazpen gutxiago egin baitira.

Bestalde, Europa mailan salmonellosiak gutxitzeko joera izaten jarraitzen du beste urte batez (29,75 kasu 1.000 biztanleko).

Listerosiari dagokionez, aldiz, aurreko urtean baino % 11 jakinarazpen gutxiago egin dira.

Azpimarratzekoa da 2008. urtean Q sukarrari buruzko 1.680 jakinarazpen egin zirela, aurreko urteetan baino hiru aldiz gehiago; izan ere, 2007an 612 kasu jakinarazi ziren eta 2006an 580.

ECDC txostena: Gaixotasun transmitigarriak Europan 2010

Arriskuak Egiaztatzeko Institutu Federalak (BfR) azterlan bi egin ditu. Azterlanak mikrobioen kopuruari buruzkoak izan dira, eta kimuetan zein kontsumitzeko prest dauden entsaladetan gauzatu ditu. Alde batetik, 2009. urtean egindako azterlanean, 59 lagin aztertu ziren ontziratutako kimuetan (soja eta alpapa kimuak). Bertan ikusi zen oso egun gutxian nabarmen areagotzen zela bakterien kopurua. Gauzak horrela, iraungipen-data heltzean, mikrobioen batez besteko kopurua gainditu egiten zen. Bestetik, 2008. urtean egindako azterlanean, 133 lagin aztertu ziren ontziratutako entsaladetan (letxugen, azenarioen eta azen nahasketa). Eta bertan ikusi zen laginen % 5ek Listeria monocytogenes izeneko bakteria patogenoa zutela.

Bakteria patogenoen (Listeria, Salmonella, eta E.coli edo A hepatitisaren birusak eta norobirusak, kasu) hazkundea ahalbidetzen duten faktoreak honako hauek dira, besteak beste, kontsumitzeko prest dauden barazki-produktuetan: plastikozko ontziaren barruan dagoen hezetasun maila, letxuga-hostoak nola dauden moztuta (babes-ahalmena galtzen dutelako), higiene falta prozesatzean, ur kutsatua erabiltzea edo tenperatura hotzik ez izatea (hozkailuan ez gordetzea, alegia).

Hala ere, arriskuak gorabehera, BfRk ondorioztatu du ontziratutako barazkiak jateak (mikrobioek kutsatuta daudela) eragin litzakeen intoxikazioen intzidentzia baxua dela baldin eta konparatzen badugu animalia jatorriko produktuek eragin ahal duten infekzio kopuruarekin, bereziki txerriek eta oilaskoek eragin ahal dutenarekin. Horrekin guztiarekin, agentziak gomendatu die kontsumitzeko prest dauden produktuak kontsumitzen dituzten herritarrei elikagai horiek jan aurretik garbitu behar dituztela, mikrobioen karga murrizte aldera.

Txostena: mikroorganismoen kopurua kontsumitzeko prest dauden barazkietan (alemanez)

Elikagaietan aplika daitezkeen arau mikrobiologikoen biltegia Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailak Bizkaian duen Lurralde Zuzendaritzako Osasun Publikoaren Arloak 2010eko maiatzean berrikusi ditu elikagaiek eta antzeko produktuek bete behar dituzten irizpide mikrobiologikoak eta parametro fisiko eta kimikoak nazio mailan.

135/2010 Errege Dekretu berriak, otsailaren 12koak, indargabetu egiten ditu elikagaien irizpide mikrobiologikoei buruzko hainbat xedapen. Irizpide horiek nazio mailan garatu ziren, batik bat 80ko eta 90eko hamarkadetan. Nazio mailako araudi horiek indarraldia galdu zuten; izan ere, 1441/2007 Araudiak aldarazi zuen 2073/2005 Araudiari printzipio gehiago erantsi zitzaion. Beraz, Eusko Jaurlaritzak beharrezkotzat jo du Higiene eta Elikagaien Segurtasun arloko legeak edo indarrean dauden gomendioak biltzea.

Elikagaien arau mikrobiologikoak

Txosten horretan, honako gai hauen gaineko informazioa bildu da: gizaki, animalia eta elikagaien artean antzemandako zoonosien eta zoonosiak eragiten dituzten faktoreen gaineko joerak eta iturriak. Txostenaren arabera, campylobakteriosia gizakien artean gehien antzeman den zoonosia izan da berriro ere. Nolanahi ere, 2007. urtearekin erkatuz gero, aurten kasuen kopuruak % 5 egin du behera.

Ondoren salmonelosia izan dugu. Gaixotasun honen intzidentzia murriztu egin da, azken bost urteetan gertatu den bezala. Aipatzekoa da gutxitu egin dela S. enteritidisak eragindako kasuen kopurua eta gora egin duela, ordea, S. typhimuriumak eragindakoen kopuruak. Listeriosi gaixotasunen gaineko kopuruak ere behera egin du (% 11,1) 2007. urtearekin erkatzen badugu. Bestalde, Q Sukar kasuak ugaritu egin dira: 2007an 585 kasu antzeman ziren eta 2008an 1.594. Gaixotasun honi buruzko lehenengo datuak 2007. urtean bildu ziren.

EFSAren txostena

CONTAM Panelak 200 µg/ kg b.w.-ko Erreferentziako Dosi Agudoa (ARfD) zenbatetsi du toxina multzo honentzat. Kopuru honetan oinarrituta eta izaniko zalantzak eta toxina hauen espezie sortzaileen aldakortasuna ikusita, 1.000ko babes faktorea aplikatzea erabaki du Panelak.

Honen ondorioz, 60 kg-ko pertsonak ez du toxina mota honetako 12 µg baino gehiago kontsumitu behar (kontsumituriko guztiak gehi ostrocina-D toxina). Halaber, kutsaturiko aldeetako batetik datorren mariskoa 400 gramoko anoan kontsumituz gero, hartutako toxina honetako kopuru potentziala 3 µg-koa izango dela balioetsi du.

Txostena