Albisteak

Europako Batzordeak eskatu egin dio Elikagaien Segurtasuneko Europako Agentziaren (EFSA) Elikagaiei gehitutako Gehigarrien eta Nutrienteen Zientzia Panelari (ANS) eman dezala zientzia-irizpena gantz-azidoen sakarosa esterak elikagaietako gehigarri gisa erabiltzearen segurtasunari buruz.

Gantz-azidoen sakarosa esterak (E-473) zenbait elikagaitan erabil daitezke, Europako Legebiltzarraren eta Kontseiluaren koloratzaileak eta edulkoratzaileak ez diren elikagaietako gehigarriei buruzko 95/2/CE Zuzentarauaren arabera. Europako Batzordearen Elikadurarako Zientzia Batzordeak (SCF) 1992an balioetsi zituen gantz-azidoen sakarosa esterak.

Une hartan, SCFk Eguneko Ingesta Onargarri (IDA) hau ezarri zuen: 0-20 mg/gorputz pisu kg-ko eta eguneko (sakarosa monoestearato gisa adierazita) gantz-azidoen sakarosa esterentzat, eta palma-oliotik, txerri gantzetik eta gantz-azidoen gantzetik eratorritako sakarosa glizeridoentzat. 2004an, ikerketa berrietan oinarrituta, EFSAk berriz aztertu zuen elikagaietako gehigarri horien segurtasuna eta honako IDA hau ezarri zuen: 40 mg/ gorputz pisu kg-ko eta eguneko gantz-azidoen sakarosa esterentzat (E-473) eta sukroglizeridoentzat (E-474).

2009an, berriz, JECFAk ezarri zuen IDAk izan behar zuela 0-30 mg/gorputz pisu kg-ko eta eguneko gantz-azidoen sakarosa ester, sakarosa glizerido eta I eta II motako sakarosa oligoesterentzat.

Panelak ondorioztatu du monoester horiek oso hidrolizatuak daudela tratu gastrointestinala osatzen duten gantz-azidoetan eta sakarosan xurgatu aurretik. Taldeak pentsatzen du ez dagoela inolako arrazoirik honako hau uste ahal izateko: fabrikazio prozesu berriak sorrarazten dituen gantz-azidoen sakarosa monoesterek eta gaur egungo fabrikazio prozesuko metodoek sorrarazten dituzten gantz-azidoen sakarosa monoesterek eragin biologiko edo toxikologiko ezberdinak dituzte.

Panelak ondorioztatu du fabrikazio prozesu berriak berez sorrarazten dituen gantz-azidoen sakarosa monoesterek ez dutela segurtasun arazorik sortzen, betiere esposizioa IDAren maila berekoa bada (40 mg/gorputz pisu kg-ko eta eguneko gantz-azidoen sakarosa esterentzat eta sakarosa glizeridoentzat). Nolanahi ere, Panelak adierazi du Europako Batzordearen zehaztapenak gantz-azidoen sakarosa esterentzat aldatu egin beharko direla azido laurikoaren sakarosa esterak sartu ahal izateko eta karbono dioxido superkritikoa onetsitako disolbatzaile gisa baimentzeko.

Panelak, halaber, ondorioztatu du fruta edarietan gantz-azidoen sakarosa esterak gehitzeak EFSAk 2004an ezarritako IDAren (40 mg/gorputz pisu kg-ko eta eguneko gantz-azidoen sakarosa esterentzat [E-473] eta sukroglizeridoentzat [E-474]) portzentaje txiki bat baino ez duela osatzen. Taldeak adierazi du Irlandako 5 eta 12 urte bitarteko umeen elikagai bidezko esposizioa 51,6 mg/gorputz pisu kg-ko eta eguneko izan zela, eta 117,3 mg/gorputz pisu kg-ko eta eguneko 95 pertzentilean zeuden umeentzat. Bi taldekoentzat (kontsumoaren batez bestekoa eta maila altuko kontsumitzaileak) ingesta IDA baino altuagoa zen.

Panelak adierazi zuen finketa estimazioetan elikagaien bidezko esposizio osoaren batez bestekoan frutak (%36 eta % 46 ume eta helduentzat, hurrenez hurren) izan zuela eragina; batik bat, gantz-azidoen sakarosa esterak erabiltzen direlako elikagaien ekoizpenean azalera estaltzeko.

Informazio gehiago

Joan den otsailaren 27an Europako Batasuneko Aldizkari Ofizialean (DOUE) argitaratu zuten Batzordearen 165/2010 Araudia, 2010eko otsailaren 26koa, aflatoxinen inguruko 1881/2006 Araudia aldarazten duena. Araudi berri horretan zehazten da elikagaietako zenbait kutsatzaileren gehienezko edukia.

Batzordean aflatoxina guztien gehienezko mugaren Codex Alimentariusa onetsi zenez, eta azken zientzia-irizpideetan argitaratutako datu berrietan oinarrituta, aldatu egin dira aflatoxinen gehienezko edukiak zenbait elikagaitan.

Zehazki, 2007ko urtarrilaren 25ean, Elikagaien Segurtasuneko Europako Agentziaren (EFSA) Elikakateko Kutsatzaileei buruzko Zientzia eta Teknika Batzordeak (CONTAM Teknika Batzordea) irizpen bat hartu zuen arbendoletan, hurretan, pistatxoetan eta produktu eratorrietan aflatoxinen gaur egungo gehienezko edukiak behin-behinean areagotzeak kontsumitzaileen osasunean izan lezakeen eraginari buruz. Batzordeak honako hau ondorioztatu zuen: arbendoletan, hurretan, pistatxoetan eta produktu eratorrietan aflatoxinen gehienezko eduki osoa areagotuz gero (4 ug/kg-ko izan beharrean, 8-10 ug/kg-ko izatea), eragin txikia izango luke elikagai esposizioaren estimazioari, minbizi arriskuari eta kalkulatutako esposizioaren mugei dagokienez.

Halaber, ondorioztatu zuen iturri guztietako aflatoxinekiko esposizioak izan behar zuela, zentzuz, albait baxuena; izan ere, aflatoxinak genotoxikoak eta minbizi sortzaileak dira. Datuek adierazten dute elikagaien bidezko aflatoxinekiko esposizioa murriztu egin daitekeela bide hauetatik: merkatura iristen diren elikagai kutsatuen kopurua gutxituz (horretarako ezinbestekoa da arlo horri buruzko arauak betetzen ote diren zorrozkiago kontrolatzea), eta arbendolak, hurrak eta pistatxoak ez diren beste elikagai batzuekiko esposizioa maila gutxituz.

Ildo beretik, 2009ko ekainaren 16an, CONTAM Teknika Batzordeak adierazpen bat hartu zuen zuhaitzetako oskoldun fruituetan (arbendolak, hurrak eta pistatxoak izan ezik) aflatoxinen eduki osoa areagotzeak (4 ug/kg-ko izan beharrean, 8-10 ug/kg-ko izatea) osasun publikoan izan lezakeen eraginari buruz. Teknika Batzordeak ondorioztatu zuen, 2007ko informazioan oinarrituta, ez litzatekeela arriskutsua izango osasun publikorako, zuhaitzetako oskoldun fruituetan (Brasileko intxaurrak barne) aflatoxinen eduki osoa areagotzea (4 ug/kg-ko izan beharrean, 8-10 ug/kg-ko izatea).

Araudi horrek bere barne hartzen dituen aldaketen artean, aipatzekoa da aflatoxinen gehienezko muga honela ezarri dela: gerora eraldatu egingo diren arbendoletan, hurretan eta pistatxoetan 15 ug/kg-ko eta jateko prest dauden arbendoletan, hurretan eta pistatxoetan 10 ug/kg-ko. Bestalde, kontsumitzailea albait gehien babesteko, B1 aflatoxinen mugak ezarri dira, Codex Alimentariusek ez baitzituen zehaztuta. Halaber, zehaztu egin dira mugak honako produktu hauetan: hazi oleaginosoak (kakahueteez gain, lehenagotik araututa baitzeuden) eta arroza (beste laboreen maila ez bezalakoa). Gainera, 1881/2206 Araudian araututako zenbait fruitu lehor salbuetsi egin dituzte.

Gehienezko muga berri horiek 2010eko martxoaren 1etik aurrera aplikatuko dira.

EFSAren produktu dietetiko, nutrizio eta alergien gaineko Zientzia Paneleko (NDA) adituek balioetsi egin dituzte eskura zituzten zientzia-datu guztiak. Datu horiek propietate osasungarriei buruzko 416 alegazioetan aurkeztutakoak dira. Iritziak Europako Batzordera igorri dira, eta, besterik ezean, erabaki egingo du jakinarazpen horiek baimenduko dituen ala ez.

NDA taldearen balioespenak positiboak izan ziren jakinarazpenak bermatzeko zientzia-proba nahikoak zeuden kasuetan, besteak beste, bitaminen eta mineralen jakinarazpenetan. Adituen taldeak bigarren sortako erreklamazio gehienen aurkako irizpena eman zuen; izan ere, EFSAri oso informazio kaskarra eman zioten, eta, gainera, gabezia hauek antzeman ziren:

• Jakinarazpenak (adibidez: “probiotikoak”) erreferentzia egiten dion substantzia identifikatu ahal izateko informazio gabezia.

• Aipatzen den eragina (adibidez: propietate antioxidatzaileak dituzten elikagaiak) gorputzaren funtzioak mantentzeko edo hobetzeko onuragarria dela adierazteko ebidentziaren gabezia.

• Alegatutako osasun onurei buruz, gizakien artean egindako azterlanetan neurri fidagarriko azterlanen gabezia.

Hau da propietate osasungarriei buruzko bigarren iritzi-sorta, eta Taldeak lanean jarraitzen du zerrendako gainerako erreklamazioen inguruan. Ikuspegi progresiboa hartu dute, balioespena egiteko eskaera-kopurua handia izan baita.

Informazio gehiago

Elikagaietako Gehigarrietan aditua den FAO/WHOren Aditu-batzordeak (JECFA) elikagaietako zenbait gehigarriren Balioespena argitaratu du. Batzordeak bilkura egin zuen aurreko bilkuran egindako gomendioei jarriki. Horren ondoren argitaratu da Balioespena.

Honako hauek ziren gauzatu beharreko lanak:

- Printzipio aurreratuagoak landu elikagaietako gehigarrien segurtasuna balioesteko.

- Bere gain hartu elikagaietako zenbait gehigarriren balioespen toxikologikoa.

- Elikagaietako zenbait gehigarriri buruzko zehaztapenak berrikusi eta prestatu.

Batzordeak lehen aldiz balioetsi zituen 9 gehigarri (likopenoa, glizerolaren esterra…), eta beste hainbeste berriz balioetsi zituen (oxido nitrosoa, pektinak…).

Informazio gehiago

Elikagaiei gehitzen zaizkien gehigarrien eta nutriente-iturrien gaineko Zientzia Batzordeak (SNA) zientzia-irizpen bat aurkeztu du metakrilato baseko kopolimeroak erabiltzeari buruz, elikagai solidoen gehigarrien estaldura gisa. Substantziaren eginkizun teknologikoa da tratatutako produktuak hezetasunetik babestea eta produktu horiek izaten dituzten nutrienteen zaporea estaltzea. Eskatzaileak honako hauei buruzko azterlanak eskaini zituen: absortzioa, banaketa, metabolismoa eta iraizketa, akutuak eta azpi toxikotasun kronikoa, genotoxikotasuna eta metakrilato baseko kopolimeroaren toxikotasunaren garapena. Metakrilato baseko kopolimeroa ahoz hartu ondoren, tratu gastrointestinalak ez du ia xurgatzen; izan ere, molekula-egonkortasun handiko konposatua da.

Taldeak proba bat egin zuen Salmonella typhimuriumean geneek izan dezaketen mutazioari buruz. Probak emaitza negatiboak eman zituen, eta horietan oinarrituta, ondorioztatu dute metakrilato baseko kopolimeroa ez dela genotoxikoa.

Taldeak kasurik okerreneko esposizioaren balioespena egin du. Konprimitu bakoitzaren estaldura-maila 100 mg-koa bada, metakrilato baseko kopolimero ugari kontsumitzen dutenen esposizio konbinatua (elikagai osagarrietan proposatutako erabileraren eta farmazia-produktuetan onetsitako erabileraren bidezko esposizioa) honako hau izango da: 23,4 mg/gorputz pisuko kg-ko eta eguneko, 60 kiloko helduentzat; eta 16 mg/gorputz pisuko kg-ko eta eguneko, 4 eta 18 urte bitarteko ume eta gazteentzat. Eskatzaileak, berriz, uste du esposizioaren balioespenak hau izan behar duela: 20 mg/gorputz pisuko kg-ko eta eguneko eta 16 mg/gorputz pisuko kg-ko eta eguneko, hurrenez hurren. Konprimitu bakoitzaren estaldura-maila normala bada (gehienez ere 30 mg/konprimitu),

Taldeak balioesten du metakrilato baseko kopolimero ugari kontsumitzen dutenen esposizio konbinatua (elikagai osagarrietan proposatutako erabileraren eta farmazia-produktuetan onetsitako erabileraren bidezko esposizioa) honako hau izango dela: 7 mg/gorputz pisuñ kg-ko eta eguneko, 60 kiloko helduentzat; eta 4,8 mg/gorputz pisuko kg-ko eta eguneko, umeentzat. Eskatzailearen balioespena, berriz, honako hau da erabiltzaile talde horientzat: 6 mg/gorputz pisuko kg-ko eta eguneko, eta 4,8 mg/gorputz pisuko kg-ko eta eguneko.

Zientzia irizpena

Europako Batzordeak 116/2010 Araudia argitaratu du, 1924/2006 Araudia aldarazten duena nutrizio jakinarazpenen zerrendari dagokionez, eta omega 3 gantz-azidoen, gantz monoinsaturatuen, poliinsaturatuen eta insaturatuen nutrizio jakinarazpenak eta erabilera baldintzak argitaratzen dituena. Jakinarazpen hori elikagai batean baino ezin izango da egin:

- Produktu bat omega 3 azidoen iturri izango da, baldin eta gutxienez 0,3 g azido alfa linoleniko baldin badu 100 g-ko eta 100 Kcal-ko, edo gutxienez azido eikosapentanoikoaren eta azido dekosahexanoikoaren kopuru osoaren 40 mg 100 g-ko eta 100 Kcal-ko.

- Produktu batek omega 3 azidoen kopuru handia izango du, baldin eta gutxienez 0,6 g azido alfa linoleniko baldin badu 100 g-ko eta 100 Kcal-ko, edo gutxienez azido eikosapentanoikoaren eta azido dekosahexanoikoaren kopuru osoaren 80 mg 100 g-ko eta 100 Kcal-ko.

- Produktu batek gantz monoinsaturatuen kopuru handia izango du, baldin eta produktuak dituen gantz-azidoen % 45 gutxienez gantz monoinsaturatuak badira eta gantz horiek produktuaren balio energetikoaren % 20 baino gehiago osatzen badute.

- Produktu batek gantz polinsaturatuen kopuru handia izango du, baldin eta produktuak dituen gantz-azidoen % 45 gutxienez gantz poliinsaturatuak badira eta gantz horiek produktuaren balio energetikoaren % 20 baino gehiago osatzen badute.

- Produktu batek gantz insaturatuen kopuru handia izango du, baldin eta produktuak dituen gantz-azidoen % 70 gutxienez gantz insaturatuak badira eta gantz horiek produktuaren balio energetikoaren % 20 baino gehiago osatzen badute.

Informazio gehiago

Elikak 2009 urteko RASFF (Elikagaiak eta Pentsuak) eta RASVE txotena igon du bere web horrialdean.

Txosten hau ikusteko:

2009 urteko RASFF eta RASVE txostena

Gozagarri eta espezieen ekoizpen, zirkulazio eta salmentari buruzko araudi tekniko-sanitarioak 22.42/1984 Errege Dekretuan zehazten du zer diren elikagaietarako espezieak. Berezko kolorea, usaina eta zaporea duten landare edo landare zatiak dira espezieak, eta elikagaiak ekoizteko erabiltzen dira ezaugarri horiek elikagaiei gehitzeko.

Araudi horretan espezieen izenak zerrendatzen dira. Espezieak sailkatzen dira euren ezaugarriak ematen dizkien landare zatiaren arabera.

Beste herrialde batzuetako espezieak merkaturatzearen ondorioz, araudian berariaz aipatzen ez diren zenbait espezie daude merkatuan.

Ondorioz, Errege Dekretua aldatu behar izan da 40/2010 Errege Dekretuaren bidez. Dekretu horrek artikulu bakarra dauka eta honela dio:

Bat. 5. artikulua honela aldatu da:

a) 5. atalean azpiatal berri bat sartu da: 5.16 azpiatala. Honela geratu da:

“5.16. Piperbeltz arrosa.- “Schinus terebinthifolius raddi”ren fruitu osasuntsuak, garbiak, osorik edo ehoak, eta lehorrak.

b) 6. atalean, bi azpiatal berri sartu dira: 6.15 eta 6.16 azpiatalak.

“. 6.16.- Ezamihilua.- “Peucedanum graveolens”en hosto eta apex osasuntsuak, garbiak eta lehorrak.

c) 8. atalean, hiru azpiatal berri sartu dira: 8.4 , 8.5 eta 8.6 azpiatalak

“8.4.- Ezamihilua.- “Peucedanum graveolens”en hazi osasuntsuak eta garbiak.

8.5.- Ailorbea.- “Trigonella foenumgraecum”en hazi osasuntsuak eta garbiak.

8.6.- Beltxata.– “Nigella sativa”ren hazi osasuntsuak eta garbiak".

Bi. Xedapen gehigarri bat erantsi da. Honela geratu da:

Araudi honen betekizunak ez zaizkie aplikatuko ez EBko Estatu Kideetako legeen beste xedapen batzuen arabera ekoitzi edo/eta merkaturatutako produktuei, ez AELCko herrialdeetako produktuei ezta EBrekin hitzarmenen bat duten estatuei ere. Hiru. Espezieak eta euren osaera