NBEK GOGORTU EGIN DITU MELAMINARI, MARISKOARI, MELOIEI, PIKU LEHORREI ETA ETIKETATZEARI BURUZKO ARAUAK 12/07/06
Egile: FAO
NBEtako elikadura normalizatzeko organismoak arau berriak ezarri ditu, eta horien artean bularreko umeentzako prestakin likidoetan gehienez ere egon daitekeen melamina-kopurua zehaztu da. Helburua da mundu osoko kontsumitzaileen osasuna babestea. Hartutako beste neurri batzuk, honako hauek dira: elikagaien kaltegabetasun-arauak itsasoko produktu, meloi eta piku lehorretarako, baita elikagaiak etiketatzeko ere.
Codex Alimentariusaren batzordeak (Elikadurarako eta Nekazaritzarako Nazio Batuen Erakundeak –FAO– eta Osasunerako Mundu Erakundeak –OMS– elkarrekin kudeatzen dutena) nazioarteko elikadura-arauak ezartzen ditu elikagaien kaltegabetasunaren eta kalitatearen inguruan, elikagai nutritiboagoak eta kaltegabeagoak sustatzeko, mundu osoko kontsumitzaileei begira. Codexeko arauak kasu askotan baliagarriak dira estatuetako legeak egiteko oinarri gisa, eta eredugarriak dira elikagaien nazioarteko merkataritzan.
Melamina
Melamina hilgarria izan daiteke kontzentrazio handitan, eta legez kanpo erabili izan da elikagaietan itxurazko proteina-edukia handitzeko (bularreko umeentzako prestakinak eta esne-hautsa barne). Melaminarekin kutsatutako esneak adin txikiko umeen heriotzak eta gaixotasunak eragin ditu. Orain dela bi urte, Codexaren batzordeak gehienezko melamina-maila onetsi zuen: 1 mg/kg bularreko umeentzako prestakin-hautsari dagokionez eta 2,5 mg/kg bestelako elikagai eta pentsuetarako. Batzordeak orain bestelako gehienezko melamina-muga ezarri du, 0,15 mg/kg, umeentzako esne likidorako.
Melamina baxerak eta sukaldeko tresnak egiteko erabiltzen da, beste industria-erabilera batzuen artean. Muga berri horri esker, gobernuek kontsumitzaileak babestu ahal izango dituzte. Zehazki, zehaztu ahal izango dute atzemandako melamina-mailak osasun-arazoak ez dakartzan kutsatze ekidinezinaren ondorio diren ala nahita egindako faltsutzearen ondorio diren.
Piku lehorrak eta aflatoxinak
Aflatoxinak lizunek ekoitzitako mikotoxinen aldaera toxiko bat dira, eta ezagun da minbizia eragiten dutela. Hainbat produktutan (hala nola, fruitu lehor, espezia eta laboreetan) maila handiak egon daitezke behar bezala biltegiratu ez badira. Batzordeak gehienezko segurtasun-muga ezarri zuen: 10 mikrogramo / kilogramo bakoitzeko piku lehorren kasuan. Halaber, laginak hartzeko jarraibideak ere eman ziren.
Meloiak
Aldez aurretik moztutako meloi-xerrak zabaltzearekin batera, osasun publikoan arazoak sortzen ari dira. Airearekin kontaktuan dagoen frutaren mamia bakterioak hazteko leku apropos bihur daiteke. Hori heriotza eragin dezaketen salmonellaren eta listeriaren agerrerekin lotu da.
Batzordeak aldez aurretik moztutako meloiak albait arinen ontziratzea edo biltzea eta hoztea gomendatu zuen, baita 4 °C-tan edo tenperatura baxuagoetan banatzea ere. Halaber, albait arinen hoztea eta hotz gordetzea gomendatu du uzta bildu ondoren. Xerrak ebakitzeko edo zuritzeko erabilitako aiztoen ahoak, bestalde, maiz desinfektatu behar dira.
Itsasoko produktuak eta birusak
Itsasoko produktuen elikadura-higienea, bereziki moluskuei (muskuiluak eta ostrak) dagokiena, oso garrantzitsu bihurtu da elikagaien kaltegabetasunari begira. Batzordean zenbait prebentziorako zenbait higiene-neurri hartu zituen, elikagaien bidez transmititutako birusak kontrolatze aldera. Birusek, oro har, bakterioek baino erresistentzia handiagoa dute eta gorozkien edo ahoaren bidez transmititzen direnak hilabeteak egin ditzakete molusku bibalbioetan, lurrean, uretan eta sedimentuetan. Izoztea, hoztea, UV erradiazioa eta desinfekzioa jasaten dituzte, baina beroarekiko sentsibleak dira.
Elikagaien bidez transmititutako birus-gaixotasunen artean daude A hepatitisa eta norobirusa. Batzordeak adierazi zuen moluskuen (ostrak eta muskuiluak) ekoizpenerako arrisku nagusia haztegitzat dituzten uren kutsadura biologikoa dela. Hori dela eta, garrantzitsua da itsasoko uraren kalitatea zaintzea hazkuntza-lekuetan, Batzordearen arabera. Birus-kutsadura gertatzeko aukerak daudenean edo kutsadura gertatu dela baieztatzeko frogak daudenean, honako hauek gomendatzen dira: eremua ixtea, kutsatutako moluskuak deuseztatzea eta/edo, jada kontsumitutako hartutako moluskuen kasuan, tratamendu termikoa ematea.
Nahitaezko nutrizio-etiketatzea
Codexak gomendatzen du mundu osoko elikagaien ekoizleek euren produktuen nutrizio-edukia etiketatzea, kontsumitzaileei informazio hobea emateko. Aholkua bat dator OMSko Elikadura Erregimenari, Jarduera Fisikoari eta Osasunari buruzko Estrategiarekin, eta aurrerapauso garrantzitsua da mundu osoan elikadura osasungarria sustatzeko. Codex Alimentariusaren Batzordea orain dela 49 urte sortu zen eta uztailaren 2tik 7ra bilduko da. Guztira 184 herrialde ordezkatzen dituzten 600 ordezkari egongo dira, Europar Batasuneko ordezkariekin batera.